Bugün
İran ve Hizbullah’ın yüzleştiği savaş, bölgeyi yeni bir aşamaya taşımıştır. Bu aşama,
Lübnan’ı bu ülkede uzun zaman önce tesis edilmiş olan politik düzeni ortadan
kaldırma tehdidiyle karşı karşıya bırakmaktadır.
Ahlaki
boyutu bir kenara koysak bile, hukuk ve analiz düzleminde, ülkedeki egemen
güçler, devlete pratikte yeni bir biçim vermişlerdir. Bu güçler, bir yandan
İsrail’i resmi söylem dâhilinde düşman olarak tanımlasalar da gerçekte ABD ve
İsrail yanında savaşmakta, içeride ise kendi ülkesine ve halkına karşı beşinci
kol faaliyeti yürütmektedirler. Bugün Lübnan’da devlet, kendisiyle
savaşmaktadır.
Hizbullah
açısından bu çatışma, kimsenin içinden zaferle çıkamayacağı bir muharebedir. Oluşan
ayrım çizgileri, bugün sahada egemenliği savunan ve maddi düzlemde onu üreten
güçlerle, o egemenliğin altını oyan, nihayetinde onu ortadan kaldıran devlet
yetkililerini birbirinden ayırmaktadır.
Bugün
karşımızda, eylemsiz kaldığı için egemenliğini tesis edemeyen bir devlet değil,
esasında onu yok etmeye çalışan bir devlet durmaktadır. Bugün egemenliğe karşı
olan her kamp, egemenliği kasten ve bilerek silip atma sürecinin parçasıdır, bu
anlamda doğrudan Amerikan stratejisinin emirlerine uygun hareket etmektedir.
Bu
durum, Lübnan devlet kurumlarının davranışlarında zaten açıkça görülmektedir: İsrail’in
bombardımanına, etnik temizlik operasyonlarına ve karadan gerçekleştirdiği
müdahalelerine devam ettiği süreçte cumhurbaşkanı, orduya Lübnan toprağını
savunma iznini vermemiştir. İsrail’in işgal harekâtının kapsamını genişletme
yönünde ortaya koyduğu başarısız girişimlere tanık olduğumuz gerçeklikte ordu,
silah ve cephane bulundurma suçuyla insanları tutuklamakta, direnişin iradesini
kırmaktadır. Bunlar olurken dışişleri bakanlığı, bölgesel operasyonlara katılan
İngiliz askeri uçaklarının Lübnan hava sahasından geçmesine izin vermeyi önermiştir.
Bu koşullarda Lübnan devleti, artık sadece kendi topraklarını savunamadığı
gibi, bir yandan da Lübnan topraklarında halen devam eden etnik temizlik de
dâhil olmak üzere, savaşın tüm sonuçları açısından, eylemleriyle suç ortaklığı
yapmaktadır.
Analiz
düzleminde, mevcutta öncekilerden farklı bir durumla karşı karşıyayız. Burada artık
eskiden görülen, düşmanla işbirliği pratiklerinden farklı bir pratiğe tanık
oluyoruz. İşbirliği, genelde toprakların işgal edilip kontrol altına alınması
sonrası iktidarla birlikte çalışmayı ifade eder. Bugün tanık olduğumuz durum
farklıdır: Lübnan devletinin ne toprağı işgal edilmiştir ne de bu devlet,
askeri düzlemde yenilgiye uğratılmıştır. Devletin kurumlarına dokunulmamış,
işleyişinde herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Buna karşın devlet, yabancı
saldırgan güçle stratejik uzlaşmayı, yan yana gelmeyi tercih etmiş, kendi
halkına ve ülkesine karşı yürütülen bir savaşta düşmanın safına geçmiştir. Aynı
zamanda bu devlet, kendi kurumlarını ülke içinde aynı saldırgan gücün hedef
aldığı direnişi ezmek için kullanmaktadır. Bu anlamda Lübnan devleti, kendi
toplumunun savunma becerilerine karşı bir tür beşinci kol faaliyeti yürütmekte,
ordusunu içeride düşmanın gücünü arttıracak bir unsur, bir güç çarpanı haline
getirmektedir.
Burada
görülüyor ki biçimsel egemenlik denilen cilâyı silah haline getiren muktedir
sınıf, hayalet devlet fikrini gerçek manada egemen bir gücün tesis edilmesine
mani olmak adına bir tür bahane olarak kullanmaktadır. Bunların egemenlik
anlayışı, Direniş’in Lübnan’ı savunmasına veya kurtarmasına mani olmakla
tanımlıdır. Bu sebeple egemenliği politik bir öğretiden ziyade boş bir slogana dönüştürmüşlerdir.
Yıllardır
süregelen, savaş ve barış kararının yalnızca devletin elinde kalması gerektiğiyle
ilgili ısrar, bu çerçevede, egemenliğin bir ifadesi değil, Lübnan’ın ne bugünde
bir savunmaya ne de egemen bir geleceğe sahip olmasını sağlamaya yönelik bir
mekanizma olarak iş görmektedir.
Hizbullah
liderliğinin verdiği cevap, çatışmanın mevcut siyasi sistemin sınırlarını
çoktan aştığının anlaşıldığını ortaya koyuyor. Şeyh Naim Kasım, bu hafta şunu
söyledi: “Bizimle İsrail arasında bir güç dengesi yok, ancak biz, tarih için
savaşacağız.” Bu açıklama, savaşın doğrudan askeri denklik ölçütleriyle değil,
egemen bir geleceği koruma ölçütüyle ölçüldüğünü gösteriyor. Sözlerinin tonu da
dikkat çekiciydi: İsrail’in kendi anlatısına göre zaten gerçekleşecek olan,
ancak İsrail’in şartlarına uyarınca yaşanacak savaşa girmek gibi bir niyet
yoktu ortada. Mevcut yetkililerin meşruiyeti hakkında da herhangi bir tartışma
yapılmıyordu, çünkü bu kadar açık bir şekilde tüm sınırları aşan bir hükümetin,
bu savaşın sonuçları sahada siyasi gerçekliğe dönüştüğünde, ele alınmaya değer
bir siyasi geleceği kalmamıştır. Direnişe karşı çıkanlara, “çatışma sırasında
direnişi arkadan bıçaklamadıkları” sürece “birlikte yeni bir sayfa açma fırsatı”
olduğu yönündeki teklifi açık bir ima içermektedir. “Fırsatlar”dan söz eden dil,
savaştan sonra siyasi denklemin değişeceği beklentisini varsaymaktadır.
Bu
duruş, Hizbullah’ın askeri liderliğinin bugün savaşçılarına yayınladığı, daha
önce eşine rastlamadığımız mektupla da pekiştirildi: “Direnişi bırakmayacağız,
silahlarımızı bırakmayacağız, sahadan ayrılmayacağız.” Bu mektup, hareketin onu
suçlu ilan etmeye çalışan bir devlet veya teslim olmaya zorlamayı amaçlayan dış
girişimler tarafından kısıtlanmadığını ortaya koyuyor.
Şu
anda yaşananlar, başlangıçta mezhepsel ve siyasi bileşenlerinin toplamından
ibaret olan bir devleti yöneten siyasi sistem için son bir krize işaret
etmektedir. Savaşın ardından bu bileşenlerin yeniden şekillenmesiyle, mevcut
düzenlemenin, Lübnan devletinin doğasını yeniden tanımlayan yeni bir toplumsal
ve siyasi sözleşmeye yol açması muhtemeldir.
Emel Saad
7 Mart 2026
Kaynak
0 Yorum:
Yorum Gönder