Bu,
müthiş bir fotoğraf.
Bir
kadın, meydanın orta yerinde bir topun üzerine çıkmış. Askerler, siperin
ardından ona bakıyorlar. Etrafı insanlarla çevrili. Fotoğraftaki her şey, bir
devrimi akla getiriyor. Kadın, bir devrimin gerçekleştiğinin bilincinde. Halkın
enerjisini hissedebiliyor. Irak’taki Haşimi Krallığının başındaki isim olan II.
Faysal’ı devirmişler. Liderleri Tuğgeneral Abdüsselam Arif ve Tuğgeneral Abdülkerim
Kâsım, 1952’de Mısır Kralı Faruk’a karşı yapılan Hür Subaylar isyanının mantığıyla
hareket eden Hür Subaylar hareketine mensuplardı. Irak’taki 14 Temmuz Devrimi’ni
Hür Subaylar gerçekleştirdi, ancak devrime halkın büyük bir kesimi destek
verdi. Destek verenler arasında, o vakitler Arap dünyasının en büyük partisi olan
Irak Komünist Partisi (IKP) gibi birçok siyasi parti de vardı. O topun üzerine
çıkmış olan kadın IKP mensubu bir şair. Büyük ihtimal, kendi şiirlerinden
birini yüksek sesle okuyor.
Devrimler
debdebelidir. İnsanlar bir araya gelir, genelde varoluşları boyunca böyle bir ihtimale
hazırlanmış öncü güçlerin önderliğinde, otorite ve iktidar merkezlerinin
üzerine birlikte yürürler. Irak örneğinde, devrimin öncü güçleri Hür Subaylar
ve IKP’dir. İnsanlar yürürken, “Yaskutu’l-istimar!” (يسقط الاستعمار! -Sömürgeciliğe son!) ve “Vatan hurin ve
şab said!” (وطن حر وشعب سعيد! -Özgür
bir vatan ve mutlu bir halk!) diye slogan atarlar. Bu devrim nispeten kansız
gerçekleşti, ancak gene de silah sesleri duyuldu. Havada korku vardı. Ama aynı
zamanda Temmuz’a has bir şiirsellikle tanımlıydı.
Ay gibi
doğdu Temmuz,
Cesur ve özgür halklar için bir bayram bu.
Binlerce ezgi akıp gidiyor
En içten kalplerin derinliklerinden.
Etrafındaki dünya tellerin üzerinden
Kendisine gülümserken
Âşikâr oluyor,
Ezginin üzerindeki örtü yırtılıyor
O türkü
Ter döken zanaatkâr için,
İşçi için, fabrikalar için
Ülke için, gelecek için, savaşçı için
Kalem için ve
Hayatlarını düşünceye adayanlar için
Satır aralarında duraksamadan
Yolunu arayanların açacağı patikayı
Aydınlatmak için söyleniyor.
Bu,
günümüzde pek tanınmayan ancak fotoğraftaki kadın olan Vefaiye Ebu Aklem
tarafından yazılmış bir şiir.
Irak Komünist Partisi gazetesi Ṭarikü’ş-Şab
[“Halkın Yolu”] başlık sayfası.
Bağdat’ta
doğan Ebu Aklem, Bağdat ve Kahire’de eğitim gördükten sonra 1942’de Bağdat’taki
Şaruk İlkokulu’nda öğretmenliğe başladı. Komünist Parti’ye katıldıktan sonra
edebiyat eğitimi almak için Moskova’ya gitti. 1920’de Irak’ın İngiliz işgalini
eleştiren şiirler yazan şair Maruf Rusafi (1875-1945) üzerine çalıştı. Moskova’da,
Nasıra’da (Filistin) doğan, 1913’te Kudüs’te Dr. İvan Vasiliev ile evlenip
Rusya’ya taşınan, Ekim Devrimi’ni yaşayan ve Komünist olan Gülsüm Avde
Vasilyeva (1892-1965) ile çalıştı (Devrimden sonraki ilk yıllarda Komünist
Parti’nin Kadın Çalışmaları Dairesi’nin bölgesel organizatörüydü).
Gülsüm Avde Vasilyeva ve kocası Dr. İvan Vasiliev
Leningrad
Üniversitesi’nde Avde Vasilyeva, 1928’de Arap lehçeleri alanında doktorasını
tamamladıktan sonra Filistin’e dönerek halk geleneklerini inceledi. Ebu Aklem’in
de eğitim gördüğü Şarkiyatçılık Enstitüsü’nde ders verdi. Vefaiye Ebu Aklem
Irak’a döndü ve önce Irak Komünist Partisi’ne, ardından da 14 Temmuz Devrimi’ne
katıldı.
Şarkımı
küçük çocuklarım için söyleyeceğim
Ki o şarkıyı onlar da coşkuyla söyleyebilsinler:
Sabah akşam
Her sohbetin
Her muhabbetin orta yerinde
Bir şiar gibi haykırsınlar.
Çarpıp dünyaya dağılsın her yana
Şarkı dalgalarda yankılansın.
Defolun! Defolun!
İşte benim sloganım bu
Onu hem kendim hem de gençlerin iyiliği için atıyorum!
Yaşasın Abdülkerim!
1963’te
Ramazan Devrimi ile başlayan, ardından iki Baas darbesi (1968 ve 1979)
sırasında Irak’ta karşı-devrim başladığında, Vefaiye Ebu Aklem geri çekildi.
Nesiller boyu öğrenci yetiştirdi, emekli oldu, bir süre Cezayir’de öğretmenlik
yaptı, memleketi Irak’a döndü. 1991’de ABD’nin Irak’a karşı gerçekleştirdiği, Çöl
Fırtınası Operasyonu adını verdiği askeri harekât sırasında vefat etti.
Ölümünden
sonra arkadaşı Sefire Cemil Hafız onun şiirlerini toplayıp Susuz Şiirler
[Kasayidu atşain, قصائد عطشى م] adıyla
yayımladı.
Sefire
Cemil Hafız, Bağdat’ın Karrada semtinde yaşıyor. Evinin ikinci katına bir halk
kütüphanesi (Anneliğin Güneşi) kurdu.
Vicay Praşad
29
Nisan 2026
Kaynak
0 Yorum:
Yorum Gönder