Medet

Ayşe Kulin bir röportajında, komşusunun torunu gençle sohbetini aktarıyor. Gençlerin tarihe yönelik ilgisizliğini ve bilinçsizliğini eleştiren Kulin, ülkenin işgal edildiğini, bir milli mücadele verildiğini bilmeyen gence ettiği lafı aktarıyor: “Sen şöyle mi zannediyorsun? Mavi gözlü bir adam geldi, padişaha dedi ki ‘in bakalım oradan, ben oturacağım. Cumhuriyeti kurdum.” Genç buna “evet” diyor. İşte o gencin partisi TKP, lideri Kemal Okuyan’dır.

Bu parti ve lideri de böyle olduğunu düşünüyor. Cumhuriyet mitolojisine bağlanan bu ekip, kurtuluş mücadelesini çöpe atıyor. Halkın emperyalizme karşı mücadelesini paranteze alıp siliyor. Halkın iradesini küçümsüyor. Çünkü asker ve sivil bürokrasiyi sosyalizme ikna etmek için çabalıyor. Bu çaba, tarih bilincini de şekillendiriyor.

Çünkü tüm bu kadrolar, CHP için yetiştirilmiş, sosyalist ve devrimci hareketin postlarına yerleştirilmiş kişiler. Halkın mücadelesine körleşmek, onu susturmak, halkın mücadele etme ihtimalini ortadan kaldırmak için varlar. Bugün bağırıyor olmalarına, ağızlarından dökülen sözcüklere kanmamak gerek. Hepsi de aslında aydınlanma ve modernizme dair şeyleri mülk edinip Marksizm-Leninizme, komünist hareket içerisinde işçiye, halka ve fukaraya dair ne varsa tasfiye etmekle görevli. Bugün o yüzden sol örgütlerin tek eylemi kitap okumak, film izlemek.

O ağız ve kafa, bir işçi ya da köylünün ağzından çıkan “devrim” ve “sosyalizm” ile bir küçük burjuvanın ağzından dökülen “devrim” ve “sosyalizm” farklı tartılara yerleştiriyor. İlki hafif, ikincisi ağır kabul ediliyor. Aslında devrim ve sosyalizm, aşağılık bir oluş olarak değerlendiriliyor. “Adam, Vaşington’da çok zengin bir aileye doğmuş olmasına rağmen bu işlerle uğraşıyor” deniliyor. “Yüksek maaş alacakken bu işlere girmiş” lafı üzerinden övülüyen kişi, partinin başına geçiriliyor. Yoksulun, işçinin, köylünün devrimciliği ve sosyalistliği küçük görülüyor. İşçi, köylü ve fukaranın ağzındaki devrim ve sosyalizm, zararlı kabul ediliyor. Onun aydınlanmanın terbiyesine, modernizmin disiplinine tabi tutulması gerektiği düşünülüyor.

İşçinin ettiği teorik laf küçük görülürken aynı laf, zengin bir doktorun, mühendisin ya da avukatın ağzından döküldüğünde “vay be!” deniliyor. Zenginin devrimle ve sosyalizmle ilişkisine daha baştan bir kutsallık ve yücelik atfediliyor. Fakirin ve işçinin ilişkisi, doğal, yavan, yaban ve değersiz görülürken, küçük burjuvanın ilişkisine methiyeler düzülüyor. O ilişki, özel, güzel ve yüce kabul ediliyor.

CHP’li bir küçük burjuva, sosyalizmi ve devrimi aydınlanma ve modernizm süzgecinden geçirmeye mecbur. Devrim ve sosyalizm, aydınlanma ve modernizmin suyuna yatırılıyor. Devlete ve sermayeye zarar vermeyecek, yürüyüşünü sekteye uğratmayacak kıvama getiriliyor.

Vaşingtonlu olan, zengin ailenin içine doğan Kemal Okuyan, Devrim’i doğal olarak bir yücelme, yükselme olarak algılıyor. Onu sıradan, yaban, doğal, gerçek sınıfsal ilişkilerden kopartma işini üstleniyor. En maddeci yerden en fazla devrimi bir uçak olarak tasavvur ediyor. Yakıtının burjuva ideolojisi olduğunu düşünüyor. 

Okuyan, kitabında “Devrim’e ulaşabilir miyiz?” sorusunu soruyor. Devrimi somut, maddi, gerçek çelişkilerin ve dinamiklerin içerisinde aramak yerine, göğe fırlatıyor, onu erişilecek bir yüce ideal olarak kodlayıp kendi zihnine hapsediyor. Küçük burjuvanın tek işi, her şeyi ve herkesi kendisine mecbur etmeye çalışmak. Bu noktada, her şeyi kendisinden başlatıp kendisinde bitiriyor. Kolektifleşmiyor, ortaklaşmıyor, yoldaşlaşmıyor.

O nedenle Okuyan, kitabını imzalarken “Şeyh Kemal Okuyan” imzasını kullanıyor. Yoldaşına mesaj verme, ikazda bulunma fırsatını kaçırmıyor. Basit bir imza gününü “tarikatımdan ayrılmayasın ha” demek ve kulak çekmek, partinin sahibini anımsatmak için kullanıyor. Postunu Cübbeli gibi kullanıp “devrim için ancak benimle yücelebilirsiniz?” diyor. O, devrimi ve sosyalizmi halktan, işçiden ve fukaradan çalmak için var.

Tarikatını kendi mülkü gördüğü, partiyi kendi şirketi olarak yönettiği açık. Tepedeki özel “aile” haricinde kimse TKP’li değil, olamaz. Devrim ve sosyalizm, aydınlanmanın terbiyesine, modernizmin disiplinine tabi olmalı. CHP’nin dişine uygun olmalı. Devlete ve sermayeye zarar vermemeli. Bakmayın arada Koç’u eleştirdiklerine... Eski merkez komite üyeleri Koç’un profesörü, yöneticileri Koç’a çalışıyor, danışma kurulundaki adam Koç’un özel yetiştirdiği kadro. Devrimci Yol ve TKP geleneği, CHP’ye hizmet etmeye mecbur.

Bu özel kadrolar, işçinin, köylünün, fukaranın devrim ve sosyalizmle ilişkisinden korkarlar. O ilişkiyi dağıtmak, yumuşatmak, gerektiğinde yok etmek zorundalar. Devrim, İsa’nın göğe yükselişi türünden bir yücelme olarak resmedilmelidir. O yücelmeyi ancak özel kişiler gerçekleştirebilir. Devrim ve sosyalizm, avamdan, halktan ve sınıftan kopartılmalıdır. CHP ve CHP’nin parçası olduğu devletin emri bu yöndedir. O devlet, toplumu dönüştürecekse, halkı işgal edecekse, solu namluya sürer.

O CHP ve küçük burjuva solcuları, işgalle mücadeleyi anımsayamaz. Anımsatamaz. Çünkü kendileri bir işgalci pratiğin parçasıdır. Aynı Ayşe Kulin, PR çalışması ve plan gereği, CHP üyesi yapılır. Kitabının reklâmını içeren afiş, hemen cami duvarlarına yapıştırılır.

1919-1922 arası dönemde işgale karşı mücadele edilen iradeye yönelik işgalci, sömürgeci-yerleşimci bir siyaset uygulanıyor. CHP ve onunla iltisaklı sosyalist hareket, milli mücadeleye savrulmuş bir küfür. Mandacı ve işgalci...

Bu açıdan, karikatürize edilip politik-ideolojik ağırlığı silinmeye çalışılan “CHP’li teyze” tipi denildiğinde akla İsrailli yerleşimcilerin lideri Daniella Weiss gelmeli. Bu kadın ne düşünüyorsa, CHP’liler de aynı şeyi düşünüyor. Aynı işgalci pratik, Müslüman ve Kürt için devreye sokuluyor. Sol, onun bayrağını sallıyor.

Kırıkkanat, “açı doyurmak zor. İmamoğlu gibi bir zenginin başa geçmesi iyi oldu” diyor. Devrimci Yol, İmamoğlu’nun dolara iyi geldiğini söylüyor. Bu kafa, Devrimci Hareket gibi örgütleri, TKP gibi yapıları kendisine örgütledi. Küçük burjuvanın devrimle ve sosyalizmle ilişkisi, yücede ve değerli kabul ediliyor. Weiss, tüm sosyalist harekete ve iç İsrail’e öncülük ediyor.

Tayyip’e ve AKP’ye karşı mücadele, bu küçük burjuvanın öncülüğünde ilerliyor. Oysa CHP siyasetini (özellikle son 15 yıldır) küçük burjuva hareket olarak Fethullahçılar yönetiyor. Fethullahçılar, tüm muhalefeti “hırsızlık” ve “liyakatsizlik” eleştirisine indirgiyorlar. Her iki konu da kendileriyle ilgili. Fethullah, yıllarca AKP’ye “senin aklın, sağ kolun ben olayım. Bensiz bir şey yapamazsın” dedi. Kendisini liyakatin ölçüsü olarak gördü. “Hırsızlık” da dersaneler gibi işletmelere çökülmesiyle ilgiliydi.

Aslında sokağa dökülen sosyalistler, Fethullahçılar için bağırıyorlar. Onların, ardındaki gücün devrim yapacağını sanıyorlar. Devrimi ve sosyalizmi halktan, işçiden ve fukaradan kaçırmakla görevli sol örgütler, başka güçlerden medet umuyor. En fazla, Dünya Bankası gibi emperyalist odakların işini yapan Tunç Soyer, Mansur Yavaş gibi isimlerin peşine takılabiliyor. Kendi iradesini siliyor. Çünkü işçinin, halkın ve fukaranın bu momentte irade sahibi olmasına izin verilemez. Tüm örgütler, bu şekilde düşünüyor.

O nedenle o işçiye, halka ve fukaraya düşman olan kimlikçi siyasetler, sol örgütleri ve üniversite çalışmalarını ele geçiriyor. Devletin ve sermayenin desteğiyle bu kimlikçi siyasetler, işgal harekâtının bileşeni olarak her yere sahip oluyorlar.

Batı’da lubunist hareketin kadınlığı da işgal ettiğinden, Kadın’ı dilden ve eylemden söküp attığından bahsediliyor. Bugün “Anne” denilemiyor, yarın “Kadın” denilmesine izin verilmeyecek.

Yeşil, kentsel, dijital dönüşüm bağlamında sosyalist hareket, devletin ve sermayenin işgal harekâtında akıncı birlikleri olarak hareket ediyor. Komünist siyaset, bu küçük burjuva hareketle dövüşmeden yol alamaz.

Eren Balkır
10 Kasım 2025

Yazının Tamamı

Gönderi Tanrılarını Sakinleştirmek

“İnternette Gönderi Paylaşmayı Reddetmek Neden Doğalında Irkçıdır” başlıklı yazı, belki de şu aralar rastladığım en tuhaf çalışma. Yazarın ismini anmaya gerek yok. Yazıyı, gönderinin paylaşıldığı platform da yazmış olabilir.

Kimse, sessiz kalmayı yaratıcılığın temeli olarak görmüyor. Dijital sistemler yokluğu hesaplayamıyorlar. Sadece şunu diyorlar: “Konuşmayı reddederseniz, suç ortağı olursunuz. “Daha fazla paylaşım yapın ki bizi daha fazla besleyin, kendinizi internete boca edin, aksi takdirde ırkçı olursunuz.”

Yorkshire’daki eski üniversitem, Instagram’da Siyahların Hayatı Önemlidir hareketini destekleyen bir gönderi paylaştı. Yolun aşağısındaki süpermarket de aynı şeyi yaptı. Bankam da (yorumların çoğu, ırksal eşitliğe olan bu bağlılığın bazı kredi başvurularının gerçekten onaylanabileceği anlamına gelip gelmediğini merak eden siyahi insanlara aitti).

Aktivistlerin bir kesimi için bu paylaşımlar kesinlikle zorunlu. Los Angeles Times gazetesi, bir kadının, pandemi sebebiyle üç aydır kapalı olan tiyatroların, yani şu oyun oynanan, ışıklı, perdeli, küçük dondurma kaplarına rastladığımız binaların listesini sokakta dağıttığı, ama aynı kadının internette SHÖ hareketini destekleyen paylaşımlarda bulunmadığı haberini övünerek veriyor. Haber, imalı bir tehdit içeriyor.

Paylaşım yapmak, ahlaki ve politik bir görev, bireysel değerin bir ölçütü, neredeyse içgüdüsel bir etkinlik halini aldı.

Burada acilen ele almamız gereken bir soru var: Gerçekten pohpohlanmak istiyor muyuz? Eğer tüm bu yapılar, kurumlar, sosyal medya platformları birden devrimci ideolojiye bağlılık yemini ediyorlarsa, bu, kazandığımız anlamına mı geliyor yoksa bu ideolojinin egemen sınıf için yeni bir resmi ideolojiye dönüşmesi sürecini hızlandırdığımızı mı söylüyor? Gerçekten tüm ana akım kurumların kendilerini ilerici kurumlara dönüştürmesini istiyor muyuz? Bana kalırsa, tek onurlu cevap, yüksek sesli, içgüdüsel bir “hayır” olmalı. Asıl konuşmak istediğim konu bu değil. Başka bir soruyu sormak gerekiyor. Paylaşım yapmak, ahlaki ve politik bir görev, bireysel değerin bir ölçütü, neredeyse içgüdüsel bir etkinlik haline geldi. Şu anda paylaşımda bulunuyorum ama yaptığım tam olarak nedir? İnternette paylaşımda bulunduğumuzda aslında ne yapmış oluyoruz?

Gönderi paylaşımını, halka resmi açıklamalar yapma eylemi olarak tanımlayabilirsiniz. Çoğu sıradan insan için bu tür bir halkla ilişkiler, çılgınca bir eylem ama insanlar, gene de paylaşmadan duramıyorlar.

Sosyal medyanın ilk günlerinde, bu resmi açıklamalar, genellikle “az önce güzel bir fincan #çay içtim” şeklinde olur, herkes, bu paylaşımların anlamsız olduğunu düşünürdü. Şimdi ise daha çok “#ırkçılığı kesinlikle kınıyorum” gibi paylaşımlar yapılıyor. Artık bu paylaşımların dünyadaki en önemli şey olduğunu düşünmüyorsanız, görgülü insanlardan oluşan toplumdan dışlanırsınız. Gelgelelim, bu paylaşımların biçimi pek değişmedi. Paylaşımın en önemli özelliği, belirli bir kişiye yönelik olmaması. Paylaşım yapan kişi, kendisini sohbet eden değil de şehrin hemen dışındaki bir tepeye çıkıp ciğerlerini yırtarak, tüm gücüyle bağıran insan gibi görüyor. Paylaşımlar esasında, arkadaşlarınıza veya takipçilerinize, sosyal medya platformunun kendisine, Büyük Öteki’ne, makineye, ekranın diğer tarafındaki uçsuz bucaksız uzaylı varlığa hitap ediyorlar. Bunlar, kesinlikle hiçbir insanın kulağına ulaşsın diye değil.

Neden gönderi paylaşıyorsunuz? Çünkü bu paylaşımın size bir şeyler kazandıracağını düşünüyorsunuz. Platformların kendisi, paylaşmanın sana bir topluluk duygusu kazandıracağı, seni benzer düşünen insanlarla yakınlaştıracağı vaadinde bulunuyorlar. Teknoloji şirketlerinin tercih ettiği “gönderi” kelimesinin eşanlamlısı ise paylaşım. Oysa gönderi, başkalarının sana dikkat kesilmesini sağlar. Dikkat çekici paylaşımlar ve sosyal medya kullanımı sayesinde insanlara size bakar, siz de onların size hayranlıkla bakacağını hayal edersiniz. (Aslında şunu düşünürler: “Aptala bak. Ne kadar da aptal!”)

Eğer hayal kurmaya cesaretiniz varsa, gönderilerinizin o kadar çok ilgi göreceğini ve sonunda bir influencer, hayatta tek yaptığı, yalnız başına bir tepeden bağırmak olan biri haline geleceğinizi bile hayal edebilirsiniz. Bu, hayal etmemiz söylenen en büyük ve en güzel şeydir.

Ancak gönderi paylaşırken, aldığımızdan çok daha fazlasını veririz. Gönderilerimizi makine, büyük bir iştahla tüketir. Düşüncelerimizi, hayallerimizi ve duygularımızı yer. Verilerimizle, zamanımızdan ve dikkatimizle beslenir. Karşılığında, akıl sağlığımızda dikkate değer bir düşüş yaşanır. Bu da sorun değil; mutsuz insanlar genellikle kompulsif paylaşımlar yaparlar. Sistem, hiçbir şeye aldırış etmeden tıkınır. Mutsuzluğumuz da bir besindir. Gönderilerimizin faydası çok sınırlı. Evet sistem, bu gönderileri kâra dönüştürüyor, ama aynı zamanda hakkımızda bilgi topluyor, bizden kurtulma gücüne de kavuşuyor. Peki amacı ne?

Sanatçı Laurel Ptak, 2014 yılında Silvia Federici’nin yetmişlerde başlattığı Ev İşlerine Ücret Ödensin kampanyasından ilhamla, Facebook Kullanımı Karşılığında Ücret Ödensin başlıklı bir manifesto yayınladı. Ptak, internette bir şeyler paylaştığımızda ücreti ödenmeyen bir emek ortaya koyduğumuzu söylüyor. Teknoloji şirketleri için kâr üretiyoruz ve karşılığında hiçbir ücret almıyoruz. Görüşlerimiz ve duygularımız internet ortamında belirli bir işlev için tahrif ediliyor, ardından da bu toplumda kabul görmek istiyorsak hepimizin bir şekilde uyması gereken bir model olarak bize geri fırlatılıyor. Parmak uçlarımız beğen tuşuna basmaktan yara oldu, duygularımız kalabalık arkadaş listesi içerisinde yitip gitti.

Eskiden de mektup gönderirdik. Bu paylaşım, artık yeni bir biçim aldı. Sosyal medyayı milattan önce 1. yüzyılda yaşayan bir Romalıya, klasik dönemde yaşayan bir Yunanlıya, Vedalar döneminde yaşayan bir Hintliye, Birinci Tapınak döneminde yaşayan bir İsrailliye veya çiçek hastalığı ve İspanyolların kıyılarına ulaşmasından hemen önce yaşamış bir Aztek soylusuna anlatmaya çalıştığınızı bir düşünün. Onlara muhtemelen şunları söylerdiniz:

1. Zorunlu bir toplumsal ritüel bu.

2. İyilik yapmaya çalışıyoruz, dünyada doğru düzeni korumaya çalışıyoruz.

3. Diğer insanlarla cemaatler meydana getiriyoruz.

4. Kişisel itibarlarımızı artırıyoruz.

5. Bunu kendimizden bir şeyler vererek yapıyoruz.

6. Paylaştıklarımızı insan olmayan devasa bir varlık tüketiyor.

7. O varlık yaptığımız her şeyi görüyor, kavrıyor.

Kadim insanlar, teknolojik güçlerimize hayran kalır mıydı acaba? Muhtemelen muhatabınız omuz silkerdi. Ee? Bizde de onlardan bir tane var. Sonra da size bir tapınak, kan damlayan büyük bir taş blok gösterirlerdi. Ardından da küllerle kararmış çukurdaki kurbanın kemiklerini.

Gönderi paylaşmak bir iş değil. O, kurbandır. Yaptığımız her şey daha önce de yapıldı. Kendini beğenmiş Romalı devlet adamı, bir düzine al yanaklı çocuğu, dünya servetini görüp takdir etsin diye çiçeklerle süslenmiş bir şekilde katledilecekleri sunağa götürüyor. Kent devletin yurttaşları, kurban edilen boğayı ateşin etrafında hep birlikte yiyorlar. Adak adamakla görevli, cübbesi her daim temiz ve saf olması gereken, Kutsallar Kutsalı’nda tek başına durma hakkı olan başrahip beliriyor. Sonra savaşçılar, o çocukları sopayla öldürmek için yaklaşırken, etrafta Aztek kadınları neşeyle ve şevkle dans ediyorlar.

Bugün her hareketin içi çabucak boşaltılıyor, kurban etme mantığı üzerinden her şey içten içe kemiriliyor. Binlerce insan hâlâ sokaklarda, kendilerini steroidli, domuz suratlı bir polis devletine karşı koyarken, kurumlar içerisinde işleyen bir hareket, adalet talebini küçük çaplı mesleki güç mücadelelerine kılıf olarak kullanıyor. “Siz insanlar bir isyanı hak etmiyorsunuz! Bakın nasıl da israf ettiniz onu!” diyorlar.

Gazetelerde, üniversitelerde, kültür kurumlarında günah keçisi bulunup yakalanıyor, dosdoğru sunağa sürükleye sürükleye götürülüyor. Aslında samimi olan sıradan biri, 3.000 kelimelik bir medya soruşturmasının konusu oluyor.

Eski bir Disney yıldızı, yanlış şeyler söyleyen veya yapan çocuklara -gerçek çocuklara- ceza verilmesi için çalışma yürüttü. Hatta otuzlu yaşlarının ortalarındaki insanlar için çıkan dergiler, bu yıldızı övdü. Aslında mesele, daha iyi bir dünya değildi, mesele, gönderi paylaşmaktı. Doğru gönderiler, düzene uyan kurbanlar, kötü olanı dışlamalı.

Bunların hepsi çok aptalca ama ilginç bir soruyu gündeme getiriyor. Peki Tanrı, kurbanı reddettiğinde ne olur? Kurban üzerine kafa yormuş düşünürlerden olan, onu taklitçi rekabetin son noktası olarak teorileştiren Fransız felsefeci ve sosyolog René Girard’a göre, iki kişi aynı şeyi ister, birbirlerini izleyerek neyi ve nasıl isteyeceklerini öğrenirler ve sonunda bu rekabet, gerginlikleri dayanılmaz bir boyuta taşır. Bu noktada, keyfi bir günah keçisi belirlenir, tüm düşmanlıkların odağı haline getirilir, o kişi, ya sürgüne gönderilir ya da yok edilir. Ardından, hayatta kalanlar, birbirleriyle barış içinde yaşama imkânı bulurlar.

Girard, Katolik olmasına rağmen, kurbanı toplumsal olarak ve yalnızca toplumsal olarak ele alır. Kurbanı gerçekten alacak, insan dışı devasa bir varlık diye bir şey yoktur. Girard’a göre, kurbanı “var olmayan bir tanrı” üzerinden okumak, bizi “anlayışımızı hiçbir şekilde ilerletmeyecek biçimsel bir eleştirel yaklaşıma” mahkûm edecektir. Oysa böyle bir varlık vardır. Onsuz, işler karışır. Tekvin’de, Kabil ve Habil önce kurbanlarını sunar. Biri kabul edilir, biri kabul edilmez. O noktada taklitçi rekabet döngüsü hız kazanmaya başlar. Reddedilebilecek bir kurban, toplumsal karşıtlıkları arınma yoluyla sona erdirmez; aksine o karşıtlıkları harekete geçirir.

Bu ayın başlarında, Şikago’da faal olan plütokratlara çalışan, kara para aklama örgütü Şiir Vakfı, George Floyd protestolarını destekleyen ve sistemden kaynaklı ırkçılığa karşı çıkan kısa bir açıklama yaparak, bu kurban ibadetini doğru bir şekilde yerine getirdi. Ancak bu açıklama kabul edilmedi. Bunun yerine, vakfı ırksal şiddetle suçlayan ve şiiri finanse etmeyi bırakıp kendisini bir toplumsal adalet savunuculuğu örgütüne dönüştürmesini talep eden bir açık mektup yazıldı. Aslında, imzacıların “Vakfın çalışmalarının temelinde yatan muazzam servet istifçiliğinin yerini her kuruşun yeniden dağıtılacağı bir dünya hayal ettiklerine” dair sözlerinin altına ben de imza atıyorum, ancak o güne kadar zenginlerin kendilerini iyi gösterdikleri tek şey, zaten sanatı finanse etmekti. Siyasetimizi parayla yöneten milyarder patronlarımız olacağına şiirimize para akıtan patronlarımız olsun, daha iyi! (Bu ütopik niyet, sermaye birikim sistemi içinde kaynak ve konum elde etmek için açık bir kapışmanın parçası olarak sunulduğunda ciddiye alınamaz). Bu mektup, vakıftan para alan neredeyse herkes tarafından imzalanmış gibi görünüyor. Birçoğunun buna katıldığını sanmıyorum ama ırkçı olduğu ortaya çıkan bir kurum tarafından finanse edildiyseniz, başka seçeneğiniz var mı? Suç ortağı olmak istemiyorsanız, sizi besleyen eli ihbar etmek zorundasınız.

Vakıf, sonrasında ikinci bir açıklama yayınlayarak, bir araya gelen onca sadiste ve psikopata “derin şükran ve saygılarını” sundu, ek bir bağış olarak başkanının ve yönetim kurulu başkanının kellelerini teklif etti. Aslında bu iki adam da CIA/finans kapital bürokratıydı. Asıl endişe verici olan da bu hamlenin kendisiydi. Neden aniden kendilerini bu kadar kolay teslim etmişlerdi? Derin devleti öfkeli bir açık mektupla gerçekten teslim olmaya ve ölü taklidi yapmaya ikna edebilir misiniz? Yoksa ikna ettiğimize dair yanılsamanın kendisi, programın bir parçası olabilir mi?

Belirli bir solcu türü, bu tür konular açıldığında iliklerine dek rahatsız oluyor. “Gerçek Sorunlar çok daha ağır ve berbatken neden kafanızı bu tür şeylerle yoruyorsunuz” diyorlar. Dışarıdaki tüm o rezil ve iğrenç muhafazakârlar gibi “iptal kültürüne” karşı nutuklar atmaktan utanmıyor musunuz? Yok etmeye çalıştığımız insanlar - hepsi temelde iyi değil mi? Bu, önemsiz bir konu değil mi? Acımak için daha uygun kurbanlar bulamaz mıyız?

Bu son türe karşı çok dikkatli olmalısınız. Tüm inkârcılar gibi, onlar da yapmak istedikleri türden şeylerden şüphe ediyorlar.

Siyahi insanların polis tarafından öldürülmesi, küçük kurumsal mücadelelerden çok daha ciddi tabii ki. Sorun şu ki, bunlar birbiriyle çelişmiyor. Tam olarak aynı hastalıklı toplumsal mekanizmanın ürünleri.

Siyahların Hayatı Önemli hareketinin entelektüel katmanı içerisinde yer alan bir kesim, mevcut eşitsizlikleri yalnızca sınıf, emek, ücret ilişkisi, artı değer vb. kavramlarla, katı Marksist terimlerle tanımlama girişimlerine her zaman şüpheyle yaklaşmıştır. Bir bakıma haksız da sayılmazlar. Siyahi Amerikalılar, yirminci yüzyılın ilk üçte ikilik bölümünü kırsal Güney’den sanayi şehirlerine kitleler halinde göç ederek, demokratik sürece, iş gücüne ve işçi sendikalarına eşit katılım için canla başla mücadele ederek geçirdiler. Bu mücadele, tam da neoliberalizmin yükselişi ve Amerikan ekonomisinin sanayisizleşmesiyle aynı dönemde gerçek meyvelerini vermeye başladı. Tüm o fabrikalarda yapılan iyi işler, siyahların elleri makinelere yakınlaştığı noktada uçup gitti. Büyük Göç sırasında, Güney’deki ırkçı, beyaz güç yapısı, aniden işgücü olarak siyahlara ihtiyaç duyduğu gerçeğiyle yüzleşmek zorunda kaldı. Güney, bir bakıma, küçük bir canavardı; acımasız, ölümcül ama dar görüşlü. İnsan, neticede önyargılarıyla besleniyordu. Bu yeni canavar, kapsamı bakımından son derece kayıtsızdı ve dünyayı kucaklıyordu, ama siyahi Amerikalılara hiçbir faydası yoktu.

Bu, çağdaş ırksal adalet hareketlerinin işlere, konutlara veya herhangi bir diğer acil politik meseleye değil de yaşam kategorisine odaklanma eğiliminde olmasının nedeni olabilir. Tehlikede olan, yaşamdır. Sermayenin bakış açısından, milyonlarca siyahi Amerikalı, bir fazlalık nüfustur. Bu değişim, Marx’ın Kapital'in yirmi beşinci bölümünde tanımladığı ve “kapitalist birikimin kaldıracı” olarak iş gören göreli bir fazlalık nüfusun üretiminden tamamen farklıdır. Siyahi Amerikalılar arasında görülen işsizlik, Malezya veya Vietnam’daki terhanelerde sömürü oranını artırmaz. Onlar, üzerindeki mahlukata hiçbir değer vermeyen bir dünyada yaşayan insanlardır. İktidarın en büyük tepkilerinden biri, bu nüfusu basitçe izole etmek olmuştur: toplu hapsetme yoluyla, bu fazlalık, izlenebileceği parmaklıkların arkasına taşınmıştır. Bu izolasyon işleminde başka araçlara da başvurulmaktadır.

Georges Bataille, Lanetli Pay kitabında, yaşamı sürekli taşan bir şey olarak tanımlar: “Vahşi bir coşku, giderek daha külfetli biçimlerin üretimi”dir o. Böylesi bir yaşam, tehlikeli fazlalıklar yaratır. Yaşam, emek yoluyla yararlı bir şekilde tüketilemediğinde, savurganca israf edilir. Ya potlaç ve devrim ya da kurban konuşur.

Polis cinayeti, özellikle de polis cinayeti denilen gösteri, internette yayınlanan ve tüm dünyaya yayılan dehşet verici videolar, bir kurbandır. Sermayeye, mülksüzleştirici devlete, söylem makinesine sunulmuş birer kurban. Polislerin üzerinde cop veya tabanca yerine volkanik camdan yapılmış hançerler de olabilirdi.

Bu bağlamda, İngiltere’de özerk bir Siyahların Hayatı Önemlidir hareketi geliştirmenin çok zor olduğunu belirtmekte fayda var; zira ilham kaynağımız, halen daha Amerika’daki olaylar. Polisimiz insanları öldürmüyor değil; bunu genellikle kapalı kapılar ardında, hiçbir görüntü olmadan yapıyorlar.

“İptal kültürü” denen şey, ekonomideki bu değişimin kültürel bir ifadesidir. Bu, aşırıya kaçan bir adalet hareketi değil. Hepimizin mücadele etmesi gereken aynı şeyin bir başka parçası. Evet, çok daha zayıf ve daha az ölümcül bir formda, ancak ideolojik içeriği aynı. Bu ideolojik içerik diyor ki: “Kimse yeri doldurulamaz değil. Herkes harcanabilir. Herkes anında feda edilebilir. Suçluluk veya masumiyet önemsiz. Hiçbir hayat önemli değil.”

Bellows
20 Eylül 2022
Kaynak

Yazının Tamamı

Sudan: Unutulmuş Bir Savaşın Ardındaki Küresel Çıkarlar

26 Ekim 2025 Pazar günü, General Burhan liderliğindeki askeri cuntaya Nisan 2023’ten beri meydan okuyan isyancı birlikler, Acil Destek Güçleri (RSF), Kuzey Darfur eyaletinin başkenti ve Sudan Silahlı Kuvvetleri’nin (SAF) Batı Sudan’daki son kalesi olan Feşir şehrinin kontrolünü ele geçirdi. Görüntüler ve tanıklıklar, hastane yakınlarında bile yüzlerce insana ait cesetlerin bulunduğunu, toplu infazların gerçekleştirildiğini söylüyor. Bu, iki buçuk yıl içerisinde yaklaşık altmış ilâ yüz elli bin civarında ölüye, 11 milyonun yerinden edilmesine sebep olan savaşın tanık olduğu son katliam. Söz konusu felâket, uluslararası sessizlik denilen örtünün, sadece kayıtsızlığın değil, her şeyden önce, birçok küresel aktörün sahada savaşan iki ordudan birini destekleyenlerin çıkarlarının üzerini örttüğü koşullarda cereyan ediyor.

Feşir şehri, on sekiz aydır kuşatma altında. Bu anlamda şehrin ele geçirilmesi, iki yıldan fazla süren kanlı iç savaşın ardından ülke topraklarının üçte birini kontrol eden RSF için önemli bir zaferi ifade ediyor. Ama şehir ele geçirildi diye silahlar susmadı. Şehirdeki durum, her geçen saat kötüleşiyor, sivil halka yönelik şiddet artıyor.

Yale Üniversitesi İnsani Araştırma Laboratuvarı tarafından yayınlanan rapor türünden sayısız çalışma, uydu görüntüleri üzerinden, RSF milislerinin gerçekleştirdiği katliamları belgeliyor. Üstelik, durumun vehametini sadece bu havadan çekilmiş görüntüler ortaya koymuyor. Sosyal medyada dolaşan çok sayıda video, silahlı adamların silahsız sivillere ateş açtığını gösteriyor. Çarşamba günü yayınlanan bu türden bir videoda RSF milisleri, Feşir şehrinde bulunan, ordunun 460’tan fazla hastayı ve refakatçilerini öldürdüğü Suudi Doğum Hastanesi’nin koridorlarını arşınlıyorlardı.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Nisan 2023’ten bu yana hastanelere yönelik 185 saldırı gerçekleştirildiğini, en az 1.204 kişinin hayatını kaybettiğini, 400’den fazla kişinin yaralandığını açıkladı. Sudanlı Doktorlar Ağı’nın aktardığına göre, RSF, etnik kökenleri nedeniyle onlarca kişiyi öldürdü. Arap olmayan Sudanlılara yönelik etnik temizliğini sürdürüyor. Sudan ordusuyla ittifak halindeki Müşterek Kuvvetler, RSF’yi iki gün içinde 2.000’den fazla sivili öldürmekle suçluyor.

Bu arada, Birleşmiş Milletler, Afrika Birliği ve çeşitli uluslararası STK’ların üst düzey yetkililerinin Feşir’deki sivillerin korunması ve güvenli kaçış yollarının açılması çağrısında bulunan cesaretli çağrılarının sayısı giderek artıyor. BM Acil Durum Yardım Koordinatörü Tom Fletcher, toplu infaz haberlerinden derinden endişe duyduğunu belirterek "Feşir’de, Darfur genelinde ve Sudan genelinde derhal ateşkes” ilan edilmesi çağrısında bulundu. Afrika Birliği Komisyonu Başkanı Mahmud Ali Yusuf da insani durum konusunda derin endişelerini dile getirerek, RSF tarafından işlenen ciddi insan hakları ve uluslararası hukuk ihlallerini kınadı.

Feşir’deki yıkım, 15 Nisan 2023’te başlayan, Batı medyasının yer vermediği, kardeşin kardeşi kırdığı savaşın son sahnesi. İki yıllık iç savaşta rakamlar her şeyi anlatıyor: en az 150.000 ölü ve 12 milyondan fazla yerinden edilmiş insan. Dünya Gıda Programı’na göre, bugün 24,6 milyon Sudanlı, nüfusun neredeyse yarısı, gıda güvencesizliği yaşarken, 630.000 kişi -dünyadaki en yüksek sayı- açlıkla karşı karşıya. Üç çocuktan birinden fazlası akut yetersiz beslenmeden muzdarip; bu oran, kıtlığı tanımlayan eşiğin %20 üzerinde. Bu kriz, Sudan’a gezegendeki en kötü insani acil durumun yaşandığı ülke özelliği kazandırıyor.

Gelgelelim, bu trajedi, 1956’da İngiliz yönetiminden bağımsızlığını kazandığından beri bir dizi askeri diktatörlüğe ve kısa demokrasi deneyimlerine tanıklık etmiş, iç savaşla sürekli boğuşmuş olan, Afrika Boynuzu’ndaki ülkenin sorunlu tarihinden kök alıyor.

2019’da, kitlesel halk protestolarının ardından otuz yıllık diktatör Ömer Beşir, General Burhan liderliğindeki bir darbeyle devrildiğinde, uzun süredir Beşir’e sadık olan RSF komutanı, Hamitti olarak bilinen Muhammed Hamdan Dagalo, iktidarını sürdürebilmek için eski diktatöre sırtını dönüp Burhan’ın yanında yer alması gerektiğini anlamıştı.

Geçiş dönemi sivil-askeri hükümetinin kurulmasının ardından protestolar devam etti: Halk, orduyu sivilleri engellemekle suçlamayı sürdürdü. 2021’de iki general, sivil güçlerin bir anlaşmaya varamaması gerekçesiyle, yeni bir darbe tertipledi. Ancak, iki lider arasında, özellikle RSF’nin kaderi ve Sudan Silahlı Kuvvetleri saflarına katılma olasılıkları konusunda kısa süre sonra anlaşmazlıklar ortaya çıktı. Bu arada, RSF, Darfur’da bulunan çok sayıda altın madenini kontrol etmesi sayesinde gücünü iyice artırdı. Hamitti’nin Sudan ordusu komutasına tabi olması mümkün değildi. Dolayısıyla, Hamitti komutasındaki milisler, 15 Nisan 2023’te başkent Hartum’daki Sudan ordusu mevzilerine saldırdı.

RSF’nin ağır yenilgiler aldığı (Hartum’un kaybedildiği, başkentin Port Sudan’a taşındığı) ilk ayları müteakip şiddet, ülkenin büyük bir bölümüne yayıldı. RSF’nin Eylül 2024’te başlattığı saldırıya kadar iki güç, iki hat boyunca güçlenmeyi bildi: Sudan ordusu, Feşir gibi bazı bölgeler hâlâ RSF’nin elinde olsa da ülkenin güneybatısını kontrol ediyordu. RSF, kuzeydoğuya hâkimdi. Bu yılın Mart ayında Burhan’a bağlı birliklerin Hartum’u geri almasıyla birlikte, ABD ve Suudi Arabistan’ın desteklediği arabuluculuk çabalarına karşın, husumetin ancak askeri bir zaferle neticeleneceği iyice görüldü.

Sudan’ın elindeki zenginlikler, kıtanın üçüncü büyük altın üreticisi olması ve yılda en az 90 ton altın çıkarması gibi gerçekler üzerinden, savaşın ateşine benzini esas olarak dış güçlerin döktüğünü görebilmek mümkün. Ülke, altının yanı sıra, Güney Sudan’ın ayrılmasından sonra azalmış olan petrol rezervlerine ve birçok güç tarafından arzulanan, Kızıldeniz’e açılan kıymetli bir kapıya sahip. Bu çıkar grupları ve uluslararası aktörlerin sağladığı silahlar olmadan iç savaş var olamazdı.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Pazartesi günü çatışmaya müdahale eden ve “savaşan taraflara silah sağlayan” tüm ülkeleri ateşkes çabalarını baltalamayı bırakmaya çağırdığında, tam da bu hususa değiniyordu.

Burhan’ın arkasında, doğu Afrika kıyılarında nüfuz elde etmek için Birleşik Arap Emirlikleri (BAE ) ile rekabet eden Suudi Arabistan, ama aynı zamanda İran, Mısır ve Türkiye var. Türkiye, tarihsel olarak Sudan ordusuna yakın. Bu ülke, geçen yılın sonundan beri birçok analistin Sudan Silahlı Kuvvetleri’nin taarruzu için hayati önem taşıdığını düşündüğü insansız hava araçlarının tedarikçisi. Öte yandan Dagalo, bir dizi uluslararası ziyaretle kendini güvenilir bir lider olarak göstermeye çalıştı, ancak Darfur’daki soykırım suçlamaları onun bu hırslarının sonuçsuz kalmasına neden oldu.

Sudan altınının önemli bir ithalatçısı olan Birleşik Arap Emirlikleri, Darfur’daki madenlerin çoğunu kontrol eden RSF’yi destekliyor. Bu nedenle BAE, şu anda Hamitti milislerine en büyük silah tedarikçisi konumunda. Tedarikler, Hafter’in Libya’sı ve 2023-2024’te BAE’den bir askeri iş birliği anlaşması kapsamında 2 milyar dolar alan Çad üzerinden geçiyor.

Çin, AB ve ABD, bölgede kendi stratejik varlıklarını göz ardı etmeden kenarda dururken, Rusya, birkaç cephede faaliyet yürütüyor: Çatışmanın başlangıcından bu yana, kontrolü altındaki altın madenlerini işletmesi karşılığında RSF’ye silah ve adam sağlıyor, ancak bugün Kızıldeniz’e doğrudan erişim sağlamak amacıyla Burhan ile de iş tutuyor.

Şu anda diplomatik bir çözüm ihtimali ufukta görünmüyor. Görüşmeler, şimdiye kadar somut bir sonuç alınamadan sona erdi. Eylül ayında ABD, Suudi Arabistan, Mısır ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden oluşan grup, Sudan’ın parçalanma ihtimalinin gündeme gelmesi ardından başlattığı, Hamitti milislerinin elindeki bölgeleri kontrol edecek bir sürgün hükümetinin ortaya çıkmasıyla belirginleşen çatışmayı sona erdirmek için çok maddeli bir plan sundu. Geçtiğimiz hafta Vaşington’da dolaylı görüşmelerin başladığı bildirilmiş, ancak bu görüşmeler, nihayetinde Feşir katliamıyla sonuçlanmıştı.

Uluslararası alanda umutla karşılanan Dörtlü’nün planı, Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla “ülkenin geleceğiyle ilgili her türlü tartışmanın, dış tarafların müdahalesi veya dayatması olmaksızın, yalnızca Sudan halkının katılımıyla gerçekleşmesi gerektiğini” yineleyen Burhan tarafından reddedildi. Bir taraf, müzakere masasına oturmayı reddederken, diğer taraf, RSF silahlarının konuşmasına izin veriyor: Geçtiğimiz ay, Feşir katliamıyla doruğa ulaşan çatışma, daha da tırmandı. ABD, Suudi Arabistan, Mısır ve BAE’den oluşan Dörtlü grubun her bir üyesinin taraflardan birini desteklemeyi sürdürdüğü koşullarda, bunların gerçek bir barış arayışında olduklarını söylemek zor.

Her zaman olduğu gibi tüm bu gelişmelerin bedelini sivil halk ödüyor: Yüz binlerce insan, savaşın yol açtığı cehennemi yaşıyor. Son iki yıl boyunca Batı medyası, Sudan’daki savaşa yönelik ilgisi sınırlı kaldı. Sadece Cuneyna ve Zemzem mülteci kamplarındaki vahşi katliamlara değinmekle yetindi.

Sudan’dan yükselen çığlıklara rağmen uluslararası toplum, bu ülkeyi ve orada yaşananları görmezden gelmeyi tercih ediyor. Gerçekten barışı arzulayanlar, savaşa hiç ilgi duymayanlardır: milyonlarca sivil işkence gördü, tecavüze uğradı, kaçırıldı ve öldürüldü; çatışma ise birkaç güçlü ülkenin emriyle devam ediyor.

Filippo Zingone
31 Ekim 2025
Kaynak

Yazının Tamamı

Sınıf Karşıtı Politikanın İğvası

Cosmonaut dergisinin sitesinde kısa süre önce yayınlanan makalesinde Donald Parkinson, hem liberal kesişimselciliğe hem de çağdaş Marksist sol düşünürlerin, özellikle de Adolph Reed, Jr.’ın “ekonomizm” olarak nitelendirdiği yaklaşıma karşı çıkıyor. Dr. Reed kendi adına konuşabilir ve geçmişte de benzer “ekonomik indirgemecilik” iddialarıyla karşılaştığında gereken cevabı defalarca kez vermiştir.

Neticede “ekonomik indirgemecilik”, liberallerin sosyalist politikalara karşı kullandıkları, onları karalama amaçlı bir ifadedir. Ne var ki Parkinson’ın yazısı, Sınıfın Birliği’ni de kapsayan ideolojik eğilime yönelik daha geniş bir eleştiriyi içeriyor. Biz de bu fırsatı değerlendirip, bahsi edilen konularla ilgili konumumuzu netleştirmek, ayrıca Marksist ve liberal sınıf politikası anlayışlarını kaynaştırma çabalarındaki tehlikeler konusunda uyarıda bulunmak istiyoruz.

Parkinson, kesişimselcilik olarak bilinen belirli bir kimlikçilik türünün kimi kusurlarına değindikten sonra, Reed’in argümanlarından birini eksiksiz aktarıyor: Siyasi bir strateji olarak ırkçılık karşıtlığı, “belirli siyahi elit tabakaların meşruiyetini artırma” eğilimindedir, ama öte yandan, bu politikanın hizmetinde olduğunu iddia ettiği siyahi Amerikalıların ekseriyetinin çıkarları konusunda çok az şey yapar. Ardından Parkinson, siyahlara tazminat ödenmesi talebinin siyasi bir program dâhilinde uygulamaya dökülmesi fikrine karşı çıkan argümanlardan birini aktarıyor: Bırakalım, servet konusunda fiiliyatta mevcut olan eşitsizlikleri ortadan kaldırmayı, mütevazı bir tazminatın ödenmesini sağlayacak bir koalisyonun kurulacağını hayal etmek bile zor iş. Parkinson’ın buraya kadar söylediklerinde bir sorun yok.

Ancak Parkinson, argümanını geliştirirken, Reed’in tazminatlara yönelik eleştirisinin biraz değiştirilmiş bir versiyonunun devreye girmesine ve kimlikçi siyasete karşı argümanın yerini almasına imkân sağlıyor:

“Kimlik siyasetinin yükselişine karşı geliştirilen yaygın tepkilerden biri, bir tür sosyal demokrat ekonomizmdir. Bu ekonomizm türünün amacı, temel ekonomik meseleler etrafında mümkün olan en geniş siyasi koalisyonu kurmak ama öte yandan, bölücü olarak görülebilecek herhangi bir siyasi meseleden kaçınmaktır.”

Analizimizin doğasını tam da bu noktada açıklığa kavuşturmaya çalışıyoruz. Kimlik siyasetinin sorunu yalnızca bölücü olması değil, aynı zamanda dayanışma karşıtı olmasıdır. Kimlik siyaseti, işçi sınıfının siyasi birliğini sağlamak olan sosyalist siyasi projenin temelini dinamitler.

Parkinson, “insan hakları siyaseti ile kimlik siyasetini ayrı kategoriler olarak birbirinden ayırmanın genellikle zor olduğunu” ve eşit hakların çeşitli önyargı biçimleriyle parçalanmış toplumlarda bölücü olabileceğini iddia edebilir; ancak evrensel insan hakları için mücadele süreci, sınıf bilincini yükseltmeye katkı sunar. Öte yandan, tazminat gibi belirli talepler için mücadele etmek veya polis şiddetinin sonlandırılması gibi genel talepleri özel taleplermiş gibi ele almak, sınıf dayanışmasını zedeler.

Biz, Parkinson’ın şu sözlerine katılmıyoruz: “Örneğin, siyahların ırkçı polis şiddetine karşı siyahlar olarak örgütlenmesi tümüyle makuldür. Onlara mücadelelerini bırakmalarını söyleyerek kendimize iyilik yapmıyoruz.” Aslında, tüm Marksistlerin inanması gereken şeyi, yani polis şiddetinin bir sınıf meselesi olduğunu açıkça dile getirmeyi reddederek, kendimize iyilik yapmıyoruz. Marx, 1867 gibi erken bir tarihte şu tespiti yapıyordu:

“Emekçi nüfus […] ürettiği sermayenin birikimiyle birlikte, kendisinin görece gereksiz hale geldiği, görece fazla nüfusa dönüştüğü araçları üretir, üstelik bunu her zaman artan bir ölçüde yapar. […]

Ancak eğer emekçi nüfusun fazlası, birikimin veya kapitalist bir temelde zenginliğin gelişmesinin zorunlu bir ürünü ise, bu fazla nüfus, tersine, kapitalist birikimin kaldıracı, hatta kapitalist üretim tarzının varoluş koşulu haline gelir. Emekçi nüfus fazlası, hem sermayeye ait, hem de sermayenin kendi hilafına beslemek zorunda olduğu, kullanılıp atılacak bir endüstriyel yedek ordu oluşturur.”[1]

ABD’de ekonominin alt kademelerinde istihdam edilecek şekilde hazır tutulan bu yedek ordu, belirli şehir mahallelerinde, banliyölerde ve küçük kasabalarda yoğunlaşmıştır; bu yerler, hükümetlerin, işletmelerin ve STK’ların hizmetlerinin boca edildiği yerlerdir. Devlet, polisi hizmetlerin düşman kitle içerisinde açtığı boşluğa yerleştirir, ona, zaten huzursuz olan kitleyi boğmak, öfkesini ezmek için geliştirilmiş taktikleri kullanmasını söyler.

Neticede Amerika, polis kaynaklı ölümlerde dünya lideridir. En yüksek oranlar, genellikle yüksek gelir eşitsizliği bulunan eyaletlerde oluşmaktadır. Polis saldırılarının kurbanlarının neredeyse tamamı, işçidir ya da alt emekçi sınıflara mensuptur.

Bu tespitleri yapanların “Siyahlara mücadeleyi terk etmelerini söylediklerini” iddia edenlerin esas derdi, Marksist analizi liberal veya komünalist siyasi düşünce biçimlerine uydurmaktır. Oysa sosyalistler, işçi sınıfının herhangi bir kesimine yönelik eşitsiz muamelenin tüm işçi sınıfına nasıl zarar verdiğini tüm işçi sınıfına göstermeye çalışırlar. Bu çaba, yalnızca işçilerin ahlakına değil, aynı zamanda kişisel çıkarlarına da hitap etmemizi sağlar.

Kimlik siyaseti ise işçilere ulaşmanın yolunu kesmeye, liberal ahlakçılığı daha da güçlendirmeye çalışır. Kimlik siyaseti, ayrıca mücadelenin düşmanın eline geçmesi, iç edilmesi için gerekli yolu döşer.

Bugün medyanın ve güçlü liberal örgütlerin desteğiyle, yüksek mevkilerdeki isimler, emekçi halkın isyanını güzel işler bulmak, para getiren turnelere çıkıp sohbet programlarına katılmak, kitap anlaşmaları yapmak ve başka türden kişisel kazançlar adına türlü taklalar atmak için bir fırsat olarak kullanmaktadırlar.

2014-2015’teki polis cinayetlerine karşı protestolar, bugün konferans dizilerine, medyada tırmanılan kariyer basamaklarına ve liderlik geliştirme gruplarına doğru evrilip yozlaştı. Ama o protesto eylemlerine katılan işçiler, hayatın tüm belirsizliği içerisinde çile çekmeye devam ediyorlar.

Kimlikçi siyaset karşıtı olanlar, mevcut siyasi-ekonomik düzen içerisinde en avantajlı konumda bulunan kimlik kategorilerine mensup kişilerin çıkarlarını gözetme eğilimindedirler. Bu gerçek hemen fark edilemeyebilir, çünkü doğuştan gelen bir kategori olarak tarif edilen kimlik kavramı ile grup, kolektif veya özne kavramları ile eş anlamda kullanılır. Etnik köken, cinsel yönelim veya toplumsal cinsiyet gibi çeşitli aktörlerin gevşek bir şekilde bir araya gelmesinden oluşan bir kategori, belirli bir talep veya ihtiyaç kümesine sahip olan bir şeymiş gibi düşünülmesi için gereken tutarlı niteliğe doğalında sahip olmaz. Söz konusu kimlik kategorisinin üyelerinden demokratik bir yetki alan bir siyasi organın yokluğunda, içindeki belirli bireylerin ve grupların talepleri, kesinlikle demokratik olmayan bir karakter kazanır. Kategori dâhilinde, iyi konumda olan bireyler veya kuruluşlar, taleplerini duyurmak için gerekli kaynaklara daha fazla erişme imkânına sahip olduklarından, kategorinin genel talepleri olarak kabul edilen hususları kendilerine göre eğip bükerler.

Amerikalılar, bu kimlikler içerisindeki insanların sınıfsal niteliğini dümdüz eden bir ideolojinin kurbanıdırlar. Bu sebeple, sınıfsal niteliği dümdüz eden, silikleştiren dinamik, gerekli örgütlerin ve demokrasinin bulunmadığı koşullarda, kitlelerin kendi adlarına konuşamadığı, elitlerin en önemli gördükleri ve kabul edilir buldukları meselelerin bütünün görüşüymüş gibi görüldüğü gerçeğinin üzerini örter. Nihayetinde, solun asıl üstlenmesi görev, kitlelerin kendi gündemlerini ifade etmelerine imkân sağlayan demokratik örgütleri oluşturmakla ilgilidir.

Parkinson, Lenin’in Rus Sosyal Demokrat İşçi Partisi içindeki bazı unsurlara karşı tutumunu hatırlatarak, yeni oluşan solu “ekonomizm”le de suçluyor. Bu anlamda Parkinson, tarihten örnek ararken ilginç bir tercihte bulunuyor: zira bugün Amerika’daki işçi hareketi, 1902’de Rusya işçi hareketi kadar güçlü olsaydı, belki de bu benzetme daha anlamlı olurdu. Bugün, yirminci yüzyılın başlarındakilerden çok daha güçlü ve hegemonik bir kapitalist sınıf ve devletle karşı karşıyayız. Lenin’in yaptığı gibi, kendimizi katı bir ekonomist programın daha bütünleşik bir siyasi programa karşı sunulduğu bir durumda olduğumuz vehmine kapılırsak, kendimizi mevcut koşullardan kopartmış oluruz.

Parkinson şunu iddia ediyor:

“Ekonomistlerin yanıldıkları nokta, sınıfı insanlığı ortak bir insanlık projesinde birleştirmenin bir aracı olarak değil, toplumumuzun mevcut çerçevesi içerisinde mümkün olan en iyi konumu elde etmek için pazarlık yapması gereken (kimlik grupları türünden) bir kategori olarak görmeleridir.”

Bu, acil programlarının bir parçası olarak sosyal demokrat talepler dile getiren sosyalistlere değil, belirli liberallere yönelik bir eleştiridir. Sınıfın Birliği olarak bizim amacımız, ABD işçi sınıfının kapitalizmi alt etme mücadelesini güçlendirebilecek kitlesel bir sosyalist partinin inşasına yardımcı olmaktır. Temel mal ve hizmetlerin meta olmaktan çıkarılması için dile getirdiğimiz acil talepler, savaş sonrası dönemin Fordist koşullarına geri dönme arzusunun bir ifadesi değil, mevcut neoliberal düzenin ötesine geçebilecek bir kitle politikası inşa etme yolunda atılan ilk adımlardır. Bu taleplerin önemini kabul etmesine ve “refah hizmetlerinin genişletilmesi, daha yüksek ücretler ve daha iyi çalışma koşulları için verilen mücadeleler sınıf mücadelesinin önemli bir temelidir” demesine rağmen Parkinson, Reed gibi isimlerin “sağ sosyal demokrasi”yi savunmadıklarına dair çıkarımından hemen vazgeçiyor ve kimlikçi talepleri, ait olduğu kategoriden bağımsız olarak, işçilerin koşullarını iyileştiren taleplerden daha radikal bulan, uzlaşmacı bir tavır takınıyor:

“Sadece temel ekonomik taleplere odaklanmak suretiyle her türden bölücü siyasi meseleden kaçınmaya çalışanlar, sosyal şovenizmin mantığına teslim oluyorlar. Bu sosyal şovenizm dâhilinde hareket, elindeki kitleyi mümkün olduğu ölçüde tutmak adına, kapitalist düzenle çelişen konumlar almaktan imtina ediyor. Emperyalizm, ırkçılık ve toplumsal cinsiyet baskısı gibi siyasi meseleler karşısında bu strateji, hareketin kitlelerle çelişkiye düşme korkusuyla, en az dirençli yolu seçmesine sebep oluyor.”

Oysa tam tersi geçerli: temel ekonomik taleplere odaklanmak, kapitalist düzeni en çok tehdit eden konulara odaklanmak demektir.

Parkinson’ın geçmişte “milliyetçi reformistler” diyerek küçümsediği Bernie Sanders veya Jeremy Corbyn’in sınıfı kuşatan mesajlarının kabul görmesiyle, işçilerin şirketler üzerindeki kontrolünün artırılması ve sendikalaşmanın yaygınlaşması çağrılarıyla, emekçi halk, sosyalist siyasete yeniden ilgi duydu. Bu ilgiye, onlarca yıllık liberal kimlikçilerin muğlak ve basmakalıp “ırkçılık karşıtlığı” ve “cinsiyetçilik karşıtlığı” üzerine kurulu söylemleri sebep olmadı.

Parkinson, Marksist solda bulduğu “sosyal şovenizm”in kanıtını sunmuyor. Aslında bu türden laflarıyla Parkinson, Amerikan işçi sınıfına olan inançsızlığını ele veriyor. Gelir eşitsizliğinin düzeyinin aşağıya çekilmesi, herkesin sağlık hizmetine ücretsiz kavuşması, sendikalaşma oranının artması gibi sınıfsal talepler yerine Parkinson, ortada sadece kendi şovenizmini yürürlüğe koymak için fırsat kollayan tehlikeli bir güruh görüyor. Oysa bu, aşırı kötümser bir değerlendirme.

Aslında bugün Amerikalı sosyalistler şanslı. Neticede taleplerimize karşı duyarsız işçilerle dolu bir ülkede yaşamıyoruz. Başka zamanlarda ve yerlerde sosyalistler, daha elverişsiz koşullar altında daha fazlasını başardılar. Geniş işçi sınıfının algılanan gerici içgüdülerinden korkarak sinmek yerine, cesurca öne atılmalıyız.

Kitlelerin sosyal demokrat içgüdülerini doğrudan sosyalizme yönlendirme girişimlerini benimsemek yerine, Parkinson (Lenin üzerinden) sosyalistlerin “idealin sendika sekreteri değil, nerede ortaya çıkarsa çıksın, halkın hangi sınıfını veya kesimini etkilerse etkilesin, her türlü zulüm ve baskıya tepki gösterebilen halk kürsüsü olması gerektiğini” söylüyor. Sendika sekreteri olarak seçilmiş sosyalistlerin sosyalist bir dönüşüm için gerekli bir ön koşul olduğu gerçeğini bir kenara bırakırsak, Marksistlerin eleştirel bir duruş sergilemeleri, zulüm ve baskının nedenlerini, “tezahürlerini” neyin oluşturduğu konusunda liberallerin ve gericilerin analizlerini otomatik olarak kabul etmemeleri gerekir. Lenin’in formülasyonu yerine, Luxemburg’dan yapılacak şu alıntı, durumun daha ölçülü bir değerlendirmesini sunmaktadır:

“Proletarya için muhtelif ‘sınıfsal çıkarlar’, tümüyle soyut bir şekilde ortaya konulabilir. Ama bu çıkarlar, kendilerine sosyalist programda yalnızca klişeler olarak yer bulacaktır. Çünkü diğer toplumsal unsurlar işçi hareketine ne kadar çok bağlanırsa, bu yabancı unsurların çeşitli samimi ama gerçekçi olmayan taleplerini proletaryanın sınıf çıkarları olarak öne sürme eğilimi o kadar güçlü olur. Burada bahsedilen öteki toplumsal unsurlar, burjuva partilerinin başarısızlığı nedeniyle siyasi barınaktan mahrum kalmış toplum üyelerini de içerir; bu kategoride burjuva ve küçük burjuva aydınları yer alır. Sosyalist partilerin, proletaryanın sınıf çıkarlarına tam olarak neyin uyduğunu belirlemek için nesnel bir ölçütü olmasaydı ve yalnızca belirli kişilerin işçiler için iyi veya yararlı olacağını düşündükleri şeyler tarafından yönlendirilselerdi, sosyalist programlar, öznel ve çoğu zaman tamamen ütopik arzuların karmakarışık bir koleksiyonu olurlardı.”[2]

James Connolly’den de şu alıntıyı yapabiliriz:

“Öncelikle, uzun zamandır ben, sosyalist hareketin, saflarında yer alan ve sosyalizm davası için değil, cinsiyet, din, aşılama, vejetaryenlik gibi konulardaki teorilerini sergilemenin bir yolu olarak gördükleri için bu harekette bulunan, geçici heveslerinin kurbanı olan kişilerin ve kaçıkların varlığından büyük ölçüde etkilendiğini düşünüyor, bu tür fikirlerin programımızda veya partimizde yeri olmadığına veya olmaması gerektiğine inanıyordum. Sosyalist Cumhuriyet döneminde, bireylerin bir Özgür Düşünürler propagandacısı, bir Yahudi Haham, bir hipnozcu, bir Katolik rahip, bir Kurtuluş Yüzbaşısı, profesyonel bir palyaço veya bir Protestan din adamı istemeleri halinde, topluma emeklerinin kaybı tazmin edildiği takdirde, bu amaçların herhangi biri için bunları kullanmakta tamamen özgür olacaklarını savundum. Başka bir deyişle sosyalizm, en büyük düşünce özgürlüğüyle, hatta tuhaflıkla bağdaşıyordu. Bu nedenle, biz, bir topluluk olarak, yalnızca sınıfımız için siyasi ve ekonomik özgürlük meselesiyle ilgileniyorduk. Oysa dün olduğu gibi bugün de tüm hakikatin toplaştığı depo olmadığımızdan, insan zihnini tüm hatalardan kurtarma misyonuna sahip olduğumuzu iddia etmiyoruz.”[3]

Veya Debs’e de bakılabilir:

“Önümüzdeki tehlike, Sosyalist Parti’nin bu aşamada ve mevcut koşullar altında, özümseyemeyeceği unsurları kendine çekme eğiliminde olması, devrimci bir örgüt olarak, ya iç çekişmelerle ezilebilmesi, ya parçalanabilmesi ya da burjuva reform ruhuyla kirlenip yozlaşmasıdır. Bu yozlaşma neticesinde örgüt, tüm canlılığını ve etkisini yitirecektir.

Bana göre, Sosyalist Parti'nin işçi sınıfı karakteri ve devrimci bütünlüğü birinci derecede önemlidir. Partimiz devrimci bir parti olmaktan çıkarsa, ‘oyları artırmak ve beklenen zafer gününü hızlandırmak uğruna partinin ilkelerini ve programını değiştirin’ baskısına giderek daha fazla boyun eğerse, halk tüm oyunu bize verse de bu, bize bir fayda sağlamayacaktır.”[4]

Lüksemburg’un bahsini ettiği “öteki toplumsal unsurları”, tüm o net ağırlığıyla birlikte, günümüze kadar varlığını muhafaza etmiştir. Sanders’ın işçi kadınları ve azınlıklar üzerindeki başarısı üzerinden gördüğümüz kadarıyla, kimlik siyaseti, kitlesini profesyonel-yönetici sınıfta ve sınıf dışına savrulup bu orta sınıfa dâhil olmayı arzulayan kesimlerinde bulmuştur. Neticede işçi sınıfı ve azınlıklar, iliklerine kadar kimlikçi olan Warren’ı tercih etmemişlerdir. Warren’daki kimlikçilik, programatik düzeyde neoliberalizmle uyumlu bir sosyal adalet ölçütüne vurgu yapan sınıfsal konumunun bir yansımasıdır.[5]

Liberal aktivistleri gücendirme korkusuyla gidip bize yabancı olan bir sınıf siyasetine teslim olmamalıyız. Bu aktivistlerin politik duygularına hitap eden, güya Marksist gerekçeler uydurarak vaktimizi heba etmemeliyiz. Bunu yapmamızı ısrarla dile getirenlerin ahlakçı şantajına boyun eğmemeliyiz. Bu kesimlerin tıpkı Sanders ile sola sallayan Clinton ve sağcı liberaller gibi konuştuklarını görmeliyiz. Bu insanların “büyük bankaları yıkmak mı ırkçılığa son verecek?” demagojisine teslim olmamalıyız. Bu şantaja boyun eğenler bilmelidirler ki, ilkeli Marksistlerin küçümsediği halk cephesi siyasetinden yana hiza alıyorlar.

Esasen Marksistlerin görevi, liberal düşünür ve aktivistlerin kitleleri ahlakçı bir yerden rehin alma girişimlerini reddetmek, daha titiz bir analiz ve program ortaya koymaktır. Bu, “kimliğe dayalı tüm siyasetlerin, bu siyasetlere yol açan gerçek koşulları anlamadan, düşünmeden reddedilmesi” değil, tam tersidir. Demokratların bize sunmaya çalıştığı çizgiye oportünistçe boyun eğmeyi reddetmektir.

Marksistlerin amacı, işçi sınıfını, bölgesel ve kimliksel eşitsizliklerin siyasi-ekonomik gerçekliğimizdeki belirli, maddi faktörlerden kaynaklandığını, bu eşitsizlikleri ortadan kaldırmanın tek yolunun, bunlara neden olan sistemi devirmek için bir sınıf olarak birleşmek olduğunu anlamaya teşvik etmek olmalıdır.

Parkinson, “kimlik politikalarının egemen sınıfın sınıf bilincini etkisizleştirmeyi amaçlayan bir komplosu olmadığını, kalpsiz bir dünyadaki gerçek baskı deneyimlerinden doğan bir ideoloji olduğunu anlamamız gerektiğini” söylüyor. Kimlikçiliğin egemen sınıfın büyük bir komplosu olmadığı konusunda hemfikir olmakla birlikte, belirli biçimlerin egemen sınıf için sosyalizm talebinden çok daha kabul edilebilir olduğunu da görüyoruz.[6]

Parkinson’ın bu noktada bizimle aynı fikirde olduğu açık: makalesinin üçte birlik kısmı, kesişimselciliğin yeterli bir sol analiz sunamadığı alanları tartışıyor. Fakat bizim, Parkinson’ın makalenin geri kalan kısmında ortaya koyduğu çabadan daha fazla çaba ortaya koymamız, kesişimselcilik gibi kimlikçi teorilerin sorunlarını daha ciddi bir biçimde ele almamız gerekiyor.

Parkinson, “ezilen grupların mücadelelerini görmezden gelmememiz gerektiğini” söylüyor, ancak bunun gerçekte neyi gerektireceğine dair bir vizyon ortaya koyamıyor. Biz, bu vizyonun ortaya konulabilmesi için eşitsizlik ve dayandığı söylenen toplumsal sebepler konusunda akademide ve Amerikan kültüründe dile dolanan hikâyeleri çöpe atmayı bilmiş politik ve tarihsel analizi geliştirmemiz gerektiğini söylüyoruz. Bu tarihsel analiz, kimlik oluşumunu ekonomik ve siyasi gelişimin koşullu bir özelliği olarak ele alır, tersini iddia etmez.

Biz, “ABD’de ırkçılığın mirası olduğu gibi muhafaza edildi” türünden muğlak ifadelerle yetinemeyiz. Bunun yerine, kimlik çizgileri arasında ortaya çıkan, toplumun yararları ve zararları arasındaki mevcut eşitsizliklere katkıda bulunan faktörleri sorgulamalıyız.

Dolayısıyla, siyasetimiz, “renk körü” veya belirli bir kötücül toplumsal hiyerarşi biçimini görmezden gelen bir siyaset değildir. Aksine, bu eşitsizlikleri açıklamak için bize aktarılan hâkim anlatıları eleştirel bir şekilde incelemeyi amaçlayan bir analizdir. Bu çabaların, bu anlatılara bağlı liberal entelijansiyanın bazı kesimleri tarafından kınanma ihtimalinin yüksek olduğunun farkındayız. Ancak, daha incelikli ve titiz bir analiz geliştirmemenin getirdiği riskler, bu eğilimlerin peşine düşmeyi kabul edilemez kılacak kadar büyüktür: Neticede amacımız, eğitimli elitlerin onayını almak değil, işçi sınıfının siyasi hareketini inşa etmektir.

Yukarıda ana hatlarını çizdiğimiz liberal siyaset biçimlerinin, böylesi bir hareketi bir arada tutma çabalarını nasıl baltaladığını hepimiz defalarca gördük. Ayrıca, Amerika’da kendisini “Marksist” olarak tanımlayanların, işçi sınıfının ötekileştirilmiş üyelerine daha iyi hitap edebilmek adına sınıf siyasetinden uzaklaştıklarına veya bu siyaseti ara sıra kesişimselcilikle sulandırmaya çalıştıklarına tanık olduk.

Oysa aslında kimlikçi çağrıların etkilemek istedikleri hedef kitle, işçi sınıfı değildir. Bu sınıf, sosyalist bir siyasi projenin temelleri konusunda zaten genel olarak hevesli bir tutum içerisindedir. İşçi sınıfını sosyalizme kazanmanın önündeki temel engelleri kimlik siyasetinin eksikliğinde değil, işçilerin atomize edilmiş oldukları, çok çalıştıkları, politik açıdan erişilmelerini ve harekete geçirilmelerini güçleştiren konumda bulundukları, ayrıca Amerika’da varolan sosyalist partilerin işlevsiz oldukları, emekçilere sunabilecekleri hiçbir şeye sahip olmadıkları gerçeğinde aranmalıdır.

Parkinson, Esad Hayder, Keeanga-Yanahtta Taylor gibi isimlerin, Ekmek ve Gül grubunun savunduğu, kimlikçiliğe has özellikleri içeren Marksizm, esas olarak ilerici hareketi kontrol eden, mevcut Amerikan sosyalizmine örgütlenen kitle içerisinde büyük bir paya sahip olan liberal orta sınıfa hitap etmektedir. Bu kesimin toplumun geniş kesimleriyle uyumsuz oldukları[7] görülmelidir. Bu kesim, genel konularla ilgili çağrılardan ziyade özel konularla alakalı çağrılara cevap verebilecek bir kesimdir.

Liberal orta sınıf, aynı zamanda medyada, akademide, STK’larda, işçi bürokrasisinde ve başka yerlerde çok sayıda hırslı gencin ilerlediği yolları kontrol eden kesimdir. Sol ve liberal aktivist grupların sınıfsal terkibini, misal, Amazon, Walmart ve Starbucks’ta çalışan, gidip Sanders için bağış yatıran insanlarla kıyaslamak bize önemli bilgiler sunacaktır.

Birileri, Marksizmi liberal kimlikçilikle sulandırmamızı istiyor. Bu talebin, bilgi endüstrisinde kariyer basamaklarını tırmanmak isteyenlerin işçi sınıfı siyasetiyle uzlaşması mümkün olmayan taleplerini bu siyasetle uzlaştırma çabası içinde olan, orta sınıfa dâhil olmak isteyen kesimlerin, salt kendilerine hizmet eden bir tür refleksi olduğu görülmeli.

Conrad C.
19 Kasım 2019
Kaynak

Dipnotlar:
[1] Karl Marx, Capital Cilt 1, “The General Law of Capitalist Accumulation.” MIA.

[2] Rosa Luxemburg, “The National Question”, 1909, MIA.

[3] James Connolly, “Wage and Other Things”, 1904, MIA.

[4] Eugene V. Debs, “Danger Ahead”, 1911, MIA.

[5] Adolph Reed, Jr. ve Merlin Chowkwanyun, “Race, Class, Crisis: The Discourse of Racial Disparity and Its Analytical Discontents”, 2012, Sas.

[6] Adolph Reed Jr., “Antiracism: A Neoliberal Alternative to a Left”, 22 Mayıs 2018, Springer.

[7] “Hidden Tribes – Squarespace” PDF.

Yazının Tamamı

Dünyanın Devrimci Güçleri Birleşin, Emperyalist Saldırıya Karşı Mücadele Edin!

Bu makale, Yoldaş Mao Zedong tarafından Ekim Devrimi’nin otuz birinci yıldönümü vesilesiyle, Avrupa Komünist ve İşçi Partileri Enformasyon Bürosu’nun yayın organı For A Lasting Peace, For A People's Democracy [“Kalıcı Bir Barış İçin, Halk Demokrasisi İçin”] için kaleme alınmıştır. 1948 yılında derginin 21. sayısında yayınlanmıştır.

* * *

Gözündeki perdeyi yırtıp atmış olan işçi sınıfı ile dünyanın tüm gerçek devrimcileri, Sovyetler Birliği’ni kuran Büyük Ekim Sosyalist Devrimi’nin otuz birinci yıldönümünü coşkuyla kutlarken aklıma, Stalin’in 1918’de, bu devrimin birinci yıldönümünde yazdığı o meşhur makale geldi. O makalede Stalin şöyle diyordu:

“Ekim Devrimi’nin dünya çapındaki büyük önemi, esas olarak şu gerçekle ilgilidir:

1. Devrim, ulus sorununun kapsamını genişletti, onu Avrupa’daki ulusal baskıya karşı mücadele gibi özel bir sorun olmaktan çıkartıp, ezilen halkların, sömürgelerin ve yarı-sömürgelerin emperyalizmden kurtarılmasıyla ilgili genel bir soruna dönüştürdü;

2. Devrim, ezilen halkların, sömürgelerin ve yarı-sömürgelerin kurtuluşu için geniş imkânlar yarattı, doğru yollar açtı, böylelikle, Batı’nın ve Doğu’nun ezilen halklarının kurtuluş davasının önündeki engelleri büyük ölçüde kaldırdı, bu halkları emperyalizm karşısında muzaffer olan mücadelenin yol açtığı müşterek akıntıya kattı;

3. Böylece sosyalist Batı ile köleleştirilmiş Doğu arasında bir köprü kuran Ekim Devrimi, dünya emperyalizminin karşısına, Batı’nın proleterlerinden başlayıp Doğu’nun ezilen halklarına uzanan yeni bir devrim cephesi çıkarttı.”[1]

Tarih, tam da Stalin’in işaret ettiği yönde gelişmiştir. Ekim Devrimi, dünya halklarının kurtuluşu için geniş imkânlar yaratmış, bu kurtuluşa giden gerçekçi yolları açmıştır; devrim üzerinden dünya emperyalizminin karşısına, Batı proleterlerinden Doğu’nun ezilen halklarına uzanan yeni bir devrim cephesi çıkartmıştır. Bu devrim cephesi, Lenin’in ve Lenin’in ölümünü müteakip Stalin’in göz kamaştırıcı rehberliğinde oluşturulup geliştirilmiştir.

Devrim olacaksa, devrimci bir parti olmalıdır. Devrimci bir parti olmadan, Marksist-Leninist devrimci teori ve Marksist-Leninist devrimci üslup üzerine kurulu bir parti olmadan, işçi sınıfına ve geniş halk kitlelerine emperyalizmi ve onun uşaklarını yenecek mücadelede önderlik edilemez. Marksizmin doğuşundan bu yana geçen yüz yılı aşkın sürede, Rus Bolşeviklerinin Ekim Devrimi’ne önderlik etmek, sosyalist inşanın öncülüğünü üstlenmek ve faşist saldırıyı püskürtmek konusunda ortaya koydukları örneklik sayesinde, dünyada yeni tipte devrimci partiler kurulup gelişti. Bu tipte devrimci partilerin doğuşuyla dünya devriminin çehresi değişti. Değişim o kadar büyük oldu ki, eski kuşağa mensup insanların hayal bile edemeyecekleri dönüşümler, yangınlar ve gök gürültüleri eşliğinde cereyan ettiler.

Çin Komünist Partisi, Sovyetler Birliği Komünist Partisi model alınarak inşa edilmiş ve geliştirilmiş bir partidir. Çin Komünist Partisi’nin doğuşuyla Çin devriminin çehresi tümüyle yeni bir boyut kazandı. Bu gerçek yeterince açık değil mi?

Dünya genelinde teşkil edilmiş, Sovyetler Birliği’nin başını çektiği devrimci birleşik cephe, faşist Almanya’yı, İtalya’yı ve Japonya’yı yendi. Bu yenilgi, Ekim Devrimi’nin bir sonucuydu. Ekim Devrimi, Sovyetler Birliği Komünist Partisi, Sovyetler Birliği’nin kendisi, Batı’da ve Doğu’da Sovyetler Birliği önderliğinde yürüyen anti-emperyalist devrimci birleşik cephe olmasaydı, faşist Almanya, İtalya, Japonya ve onların yandaşlarına karşı elde edilecek bir zaferi akla getirmek mümkün olabilir miydi?

Ekim Devrimi, işçi sınıfının ve dünya ezilen halklarının kurtuluşu için geniş imkânlar yaratıp gerçekçi yollar açtıysa, faşizme karşı verilen İkinci Dünya Savaşı’nın zaferi de işçi sınıfının ve dünya ezilen halklarının kurtuluşu için daha da geniş imkânlar yaratıp gerçekçi yollar açmıştır. İkinci Dünya Savaşı’nın zaferinin önemini küçümsemek, çok büyük bir hata olacaktır.

İkinci Dünya Savaşı’nın zaferle sonuçlanmasından bu yana, ABD emperyalizmi ve çeşitli ülkelerdeki yandaşları, faşist Almanya, İtalya ve Japonya’nın yerini almışlardır. Bugün büyük bir telaşla yeni bir dünya savaşı için hazırlık yürüten bu güçler, tüm dünyayı tehdit ediyorlar. Bu çaba, kapitalist dünyanın mutlak çöküşünün ve yaklaşan kıyamete dair korkusunun yansımasıdır. Düşman hâlâ güçlü; bu nedenle, her ülkede tüm devrimci güçler birleşmeli, tüm ülkelerin devrimci güçleri de aynı şekilde birleşmeli, Sovyetler Birliği’nin önderliğinde anti-emperyalist bir birleşik cephe oluşturmalı, doğru politikalar izlemelidir. Aksi takdirde zafer imkânsızdır. Bu düşmanın zayıf ve kırılgan bir temeli var, kend içinde dağılan düşman, halktan kopmuş durumda, içinden çıkılmaz ekonomik krizlerle karşı karşıya, dolayısıyla, yenilme ihtimali mevcut. Bu anlamda, düşmanın gücünü abartıp devrimci güçlerin gücünü küçümsemek, çok büyük bir hata olacaktır.

Çin Komünist Partisi önderliğinde, ABD emperyalizminin Çin’e yönelik saldırganlığına ve Çin halkını iç savaşla katleden hain, diktatör ve gerici Kuomintang hükümetine karşı yürütülen büyük Çin halk demokratik devriminde muazzam zaferler kazanıldı. Temmuz 1946’dan Haziran 1948’e kadar geçen iki yıl boyunca, Çin Komünist Partisi önderliğindeki Halk Kurtuluş Ordusu, gerici Kuomintang hükümetinin 4.300.000 askerinin saldırılarını püskürttü, savunmadan saldırıya geçti. Bu iki yıllık savaş sırasında (Temmuz 1948’den bu yana yaşananlar hariç), Halk Kurtuluş Ordusu 2.640.000 Kuomintang askerini ele geçirdi ve yok etti. Çin’deki kurtarılmış bölgeler, şu anda 2.350.000 kilometrekareyi kapsıyor, bu anlamda, 9.597.000 kilometrekareyi bulan ülke yüzölçümünün %24,5’ini oluşturuyor; bölgelerdeki nüfus 168 milyonu buluyor, yani ülkenin 475 milyonluk nüfusunun %35,3’üne sahip. Ayrıca buralarda toplam 586 şehir ve kasaba bulunuyor, yani tüm ülkedeki 2.009 şehrin %29’u bu bölgelerde.

Partimiz, köylüleri toprak sisteminin reformunu gerçekleştirmeye kararlılıkla yönlendirdiği için, yaklaşık 100 milyonluk nüfusa sahip bölgelerde toprak sorunu tümüyle çözülmüş, toprak ağalarının ve eski tip zengin köylülerin toprakları köylüler arasında, özellikle de yoksul köylüler ve tarım işçileri arasında aşağı yukarı eşit bir şekilde dağıtılmıştır.

Çin Komünist Partisi’nin üye sayısı 1945’te 1.210.000 iken bugün 3.000.000’e yükselmiştir. Çin Komünist Partisi’nin görevi, ABD emperyalizminin saldırgan güçlerini kovmak, gerici Kuomintang yönetimini devirmek ve birleşik, demokratik bir halk cumhuriyeti kurmak için tüm ülkenin devrimci güçlerini birleştirmektir. Önümüzde hâlâ birçok zorluk olduğunu biliyoruz. Ama biz, bu zorluklardan korkmuyoruz. Zorlukların aşılması gerektiğine ve aşılabileceğine inanıyoruz.

Ekim Devrimi, ışığıyla bizi aydınlatıyor. Uzun süredir acı çeken Çin halkı, kurtuluşunu dövüşerek kazanmalıdır. Halkımız, bunu başarabileceğine kesinlikle inanıyor. Geçmişte hep yalnız bırakılmış olan Çin’in devrimci mücadelesi, Ekim Devrimi’nin zaferinden bu yana kendisini artık yalnız hissetmiyor. Komünist partilerin ve dünya işçi sınıfının desteğine sahibiz. Bu destek meselesi, Çin devriminin öncüsü ve emperyalizme karşı Sovyetler Birliği ile ittifak politikasını benimseyen Dr. Sun Yat-sen tarafından idrak edilmiş bir husustu. Sun Yat-sen, ölüm döşeğinde, vasiyetinin bir parçası olarak, Sovyetler Birliği’ne bir mektup yazmıştı. Bugün Kuomintang’ın başındaki Çan Kay-şek haydut çetesi, Sun Yat-sen’in politikasına ihanet ediyor, emperyalist karşı-devrimci cephenin yanında yer alıyor, kendi halkına karşı çıkıyor. Ancak çok geçmeden insanlar, Çin halkının gerici Kuomintang rejimini tümüyle yıktığına tanıklık edecekler. Çin halkı cesurdur, Çin Komünist Partisi de öyle. Parti, tüm Çin’i özgürleştirmeye kararlıdır.

Mao Zedong
Kasım 1948
Kaynak

Dipnot:
[1] “The October Revolution and the National Question”, III. Bölüm, “The World-wide Significance of the October Revolution”, J. V. Stalin, Works, Moskova, 1953, Cilt. IV, s. 169-70.

Yazının Tamamı