Almanya’daki Olaylardan Çıkarılan Dersler

Almanya’da derinleşen politik ve ekonomik kriz karşısında 10 Ekim 1923’te bir devrimci kalkışma planı yürürlüğe konuldu. Başarısızlıkla sonuçlanan devrim girişiminin ardından yaşanan dönüm noktasında, bölünmüş olan Komünist Parti’nin temsilcileri, Moskova’da Komintern liderleriyle görüşmelerde bulunmuş, görüşmeler neticesinde aşağıdaki metin kaleme alınmıştır. Komünist Enternasyonal Yürütme Kurulu’nun kaleme aldığı metin, hem Komintern’in hem de Alman seksiyonunun tarihi için önemli bir belgedir.

* * *

 

Giriş

Tüm Komintern için son derece önemli olan bu belge, KEYK’in kısa süre önce Alman Komünist Partisi Merkez Komitesi temsilcileriyle yaptığı bir konferansta hazırlanmıştır.

Yakın dönemde tanık olduğumuz politik krizin neticesi olarak Alman Komünist Partisi Merkez Komitesi içindeki politik güçler, yeni bir yapıya kavuştular.

Bu gruplar, şu şekilde şekillendi: Merkez Komite’de önemsiz sayılabilecek miktarda oy alan (27’ye karşı 2 oy) sağcı grup (Brandler); şu anda partinin ana gövdesini temsil eden kompakt grup (Merkez Komite’de 17 oy aldı); son olarak eski sol (Berlin ve Hamburg).

KEYK’in görüşüne göre, şu anda sağın oportünist hatalarına karşı merkez grup ile sol grubun tam anlamıyla birleşmesinin sağlanması gerekmektedir. Bu birleşme sürecinin fitilini, KEYK’in yardımıyla Alman Komünist Partisi’nin yüzde 99’unu temsil eden bu iki eğilimin bir araya geldiği bu belge ateşlemiştir.

Polonyalı komünistler dâhil, Komintern’in Moskova’da bulunan tüm temsilcileri, karar tasarısına oy verdiler.

Son anda, yoldaş Brandler’in takipçileri bile özel bir bildiri yayınlayarak, prensipte karara imza attılar.

KEYK, merkezi ana gövdenin sol kanatla birleşmesinin, sağ kanadın oportünist hatalarına karşı Alman Komünist Partisi’nin şu anda karşı karşıya olduğu büyük görevleri doğru bir şekilde yerine getirmesine yardımcı olacağına inanmaktadır. KEYK, hangi taraftan gelirse gelsin, hizipçiliğin her türlü tezahürüne karşı en sert önlemleri alacaktır.

G. Z.

* * *

1923 yılının Mayıs-Kasım ayları arasında Almanya, Polonya ve Bulgaristan’da yaşanan olaylar, uluslararası hareketin tarihinde yeni bir dönemin başladığının deliliydi.

Almanya’da, Ruhr bölgesindeki krizin gelişmesiyle birlikte, proleter sınıf savaşı, devrimci güçlerin kademeli olarak birikmesi aşamasından, iktidar mücadelesiyle ilgili yeni bir aşamaya geçti.

Alman devrimci hareketinin büyük önemi göz önüne alındığında, Ağustos ve Eylül aylarında gerçekleşen tarihî değişim ve sonbahardaki olaylar, Komünist Enternasyonal için büyük önem taşımaktadır. Bir bütün olarak Komünist Enternasyonal, bu deneyimlerden çıkarılacak dersleri ve sonuçları en ince ayrıntısına kadar değerlendirmelidir.

Bu olayların taktiksel değerlendirmesinin neredeyse tamamen Komünist Enternasyonal’in temel ilkelerine dayanması gerektiğinden, Yürütme Kurulu, mevcut dönemde hem teorik hem de pratik olarak son derece önemli olan, Komünist Enternasyonal’in taktiksel yöntemi Birleşik Cephe taktiğine dair eksiksiz ve somut bir izahatı bir kez daha sunmak istemektedir.

1. Birleşik Cephe Taktikleri

Komünist Enternasyonal’in Üçüncü Dünya Kongresi’nde, Mart ayındaki yenilgiden kaynaklanan, Alman Komünist Partisi’nce üstlenilmesi gereken görevler en ayrıntılı şekilde tartışıldı ve bu görevler “Kitlelere!” sloganıyla özetlendi. Aynı yılın Aralık ayında, kitlelerin nasıl kazanılacağına dair yöntem, Yürütme Kurulu’nun birleşik cephe taktikleri hakkındaki kararında somutlaştırıldı.

Almanya’da Komünist Parti, birleşik cephe taktiklerini büyük bir ciddiyetle uygulamaya derhal başladı. Almanya’da bu taktikleri destekleyecek bir durum mevcuttu. Partinin çalışmaları sonucunda büyük başarılar elde edildi. Kitlelerin giderek artan sempatisini kazandı ve sosyal demokratların saflarında karışıklığa neden oldu.

Seksiyonlarımızın çoğu, birçok direnişi ve birçok hatayı aştıktan sonra, birleşik cephe taktiklerini ancak yavaş yavaş uygulamaya koyabildi. Fransa’da 1922 yılında partinin önemli bir bölümü, birleşik cephe taktiklerini anlamakta başarısız oldu ve bu taktiklerin sosyal demokratlara verilecek ideolojik tavizler olarak yorumlanmasından ciddi şekilde korktu. İngiltere’de yoldaşların bir bölümü, birleşik cephe taktiklerini yanlış bir şekilde, komünistlerin mecliste oportünist İşçi Partisi’ni eleştirmemesi gerektiği şeklinde yorumladı. Finlandiya’da da benzer yanlış sonuçlara varıldı. Romanya’da yoldaşların bir bölümü, birleşik cephe taktiklerinin sosyal demokratlarla mecliste işbirliği tesis etmek anlamına geldiğine içtenlikle inandı. İtalya’da, uzun süre tam zıt yönde ilerleyen Komünist Parti, komünist hareketin teori ve programının saflığının tehlikeye atılabileceği korkusuyla birleşik cephe taktiklerini geniş çapta uygulamaktan kaçındı. Diğer bazı partiler, bu taktikleri fazla mekanik bir anlayışla yorumladılar ve ayda bir kez sosyal demokratlara klişeleşmiş bir açık mektup yazıp, sonra da her şeyi unutmanın yeterli olduğunu düşündüler. Gerçek bir politik mücadele yürütürken birleşik cephe taktiklerinden istifade edemediler.

Birleşik cephe taktikleri, özellikle başlangıçta, bazı ülkelerde yanlış uygulandı diye, “bu taktikler yanlıştı” denilemez. Bu, meclisteki gruplar, birçok hatadan sonra parlamentarizmi kullanmayı öğrenebildiler diye parlamentarizmi devrimci manada kullanmayı reddetmek kadar yanlış bir çıkarımdır. Birleşik cephe taktikleri, onlarla bağlantılı tesadüfi hatalara rağmen, kendi başlarına doğruydu ve hâlâ da doğrudur.

Birleşik cephe taktiklerinin güçlü yönleri olduğu gibi tehlikeleri de mevcuttur. Ekim 1923’te Alman proletaryasında güvenli ve kesin bir çoğunluğa sahip olmasak da, o dönemde genç Komünist Parti’nin iktidarı ele geçirmek için güvenilir bir çoğunluğa sahip olup olmadığını ciddi olarak sorgulayabilmesi, birleşik cephe taktiklerinin iktidarı ele geçirmek için en temel ön koşulu, yani proletaryanın çoğunluğunu proleter devrime kazandırmayı başarabileceğini kanıtlamaktadır. Komünist partiler, sosyal demokratların etkisi altında olan geri kalmış kitlelerin psikolojisini ve ruh halini tabii ki dikkate almalıdır, ama böyle diye bu taktiklere yanlış denilemez. İlgili tespiti yapmakla, sadece taktiklerin uygulanmasında bir tehlikenin mevcut olduğuna işaret etmiş oluruz.

Aralık 1921’de Yürütme Kurulu’nun ilk tezlerinde, birleşik cephe taktikleriyle bağlantılı tehlikeler açıkça dile getirilmişti:

“Tüm komünist partiler, yeterince güçlenmiş ve birleşmiş değil, hepsi de nihayetinde orta yolcu ve yarı-orta yolcu ideolojilerden vazgeçmiş değil. Diğer uca savrulmalar yaşanacak, bazı komünist partiler ve örgütler şekilsiz birleşik bir blok kurup dağılma eğilimi içine gireceklerdir. Planlanan taktiklerin komünizm davası için başarıyla uygulanabilmesi adına, bu taktikleri uygulayan komünist partilerin güçlü ve kararlı bir şekilde birleşmiş olması, lider kadrolarının düşünsel netliğikle hareket etmesi gerekmektedir.”

Dördüncü Dünya Kongresi, birleşik cephenin tüm taktiklerinde ve İşçi Hükümeti’nin özel sloganında gizli olan tehlikelere de dikkat çekti. Kongre, şu açıklamayı yaptı:

“Bu tehlikelerden kaçınmak ve ‘demokratik koalisyon’ aşamasının kaçınılmaz olduğu yanılgısına karşı derhal mücadeleye girişebilmek için, komünist partiler, her burjuva hükümetinin aynı zamanda kapitalist bir hükümet olduğunu, ancak her işçi hükümetinin gerçekte proleter sosyalist hükümet olmadığını akıllarından çıkartmamalıdır!”

Komünist Enternasyonal’in bu uyarıları, özellikle Almanya’daki son olaylar göz önüne alındığında, akılda tutulmalıdır; zira Rusya Seksiyonu’ndan sonra Enternasyonal’deki en olgun parti olan Alman Komünist Partisi, birleşik cephe taktiklerinin uygulanmasında ciddi hatalar yapmıştır.

Tüm ülkelerdeki komünistlerin, birleşik cephenin taktiklerinin ne olduğunu ve ne olmadığını dikkatlice düşünmeleri şarttır. Bunlar evrimin değil, devrimin taktikleridir. İşçi (ve Köylü) Hükümeti, bizim için belirgin bir demokratik geçiş aşaması olamayacağı gibi, birleşik cephenin taktikleri de demokratik bir koalisyon veya sosyal demokratlarla bir ittifak değildir. Bunlar, tümüyle devrimci bir ajitasyon ve seferberlik yöntemidir. Diğer tüm yorumları oportünist olarak niteleyip reddediyoruz.

Bu gerçeği aklımızda tutmalıyız, çünkü ancak o zaman birleşik cephe taktikleri Komünist Enternasyonal için bir anlam ifade edebilir, proletaryanın büyük çoğunluğunu devrimci iktidar mücadelesine kazanma gayesine katkıda bulunabilir.

Doğal olarak, geniş işçi kitleleri arasında bir ajitasyon yöntemi olarak birleşik cephe taktikleri, belirli bir döneme, yani işçi sınıfı hareketi için belirleyici öneme sahip hemen her ülkede komünistlerin hâlâ azınlıkta olduğu döneme uygundur. Somut koşullar değiştikçe, birleşik cephe taktiklerinin uygulanması da değiştirilmek zorunda kalacaktır. Bugün bile taktiklerin uygulanması farklı ülkelerde farklılık arz etmektedir. Mücadele, daha da sertleşip süreci tayin edecek bir mücadele niteliği kazandıkça, çeşitli ülkelerde birleşik cephe taktiklerinin uygulama biçimini birden fazla kez değiştirmek zorunda kalacağız. Bütünlüğünü koruyan, hâlâ güçlü olan sosyal demokrat partilerin çökeceği veya ihanetlerinde ısrar ederlerse sabun köpüğü gibi dağılacağı, sosyal demokrat işçilerin bütün olarak bize katılacağı vakit gelecektir. Birleşik cephe taktikleri, bu süreci daha da hızlandırır ve destekler.

2. Almanya’daki Devrimci Kriz

Fransız ordusunun Ruhr bölgesini işgalinden kısa bir süre sonra, Komünist Enternasyonal Yürütme Kurulu, tüm seksiyonların dikkatini yaklaşan devrimci krize çekti. Essen ve Frankfurt’taki Uluslararası Konferanslar da bu konuya tahsis edilmişti.

Almanya’daki devrimci dalga, Ruhr’daki büyük grevler, Mayıs ve Haziran aylarındaki mücadeleler, Yukarı Silezya’daki grev, Berlin’deki metal işçileri grevi, Erzgebirge ve Vogtland’daki çatışmalar ve Cuno hükümetinin düşüşüne yol açan Ağustos 1923’teki siyasi kitlesel grevle birlikte yükseldi.

Durum, iyice ciddileşti: fiyatlar arttı, para birimi değer kaybetti, enflasyon yükseldi, ağır vergiler getirildi, meclis zayıfladı, kapitalistlerin saldırıları proletaryanın zayıf saldırısının ardından arttı, gıda kıtlığı yaşandı, ücretler düştü, işçi sınıfı toplumsal kazanımlarını bir bir yitirmeye başladı, ayrılıkçı ve yerelci hareketler büyüdü, eski ve yeni orta sınıflar giderek yoksullaştı ve orta sınıfa hitap eden demokratik partilerin etkisi azaldı.

Ruhr’daki savaşın tüm yükü, sürekli olarak proleterleşen orta sınıfların ve proleterlerin omuzlarına bindi. Sınıf çatışmalarının şiddetlenmesi, iktidardan kopan Alman kapitalist ekonomisinin hızlı gerilemesiyle adım adım ilerledi.

Birçok eyalette, açlıktan kırılan kitleler silahlanarak, eksik olan gıda maddelerini ele geçirmek için kırsal bölgelere doğru yürüyüşe geçtiler. Orta sınıfın büyük bir bölümü umutsuzluğa düştü, içinde bulundukları zor durumdan çıkış yolu olarak gördükleri iki kutup, komünist ve faşist gruplar arasında salınıp durdu. Büyük şehirlerde yağma vakaları, açlık-yoksulluk karşıtı gösterileri ve isyanlar sıklıkla görülmeye başlandı.

1923 kışına kadar geçen aylarda, Almanya’da sınıflar arası güç dengesi istikrarlı bir şekilde proleter devrim lehine değişti. Ruhr’daki hareket başlamadan önce, on sekiz ila yirmi milyon Alman proleteri, her türlü bir milliyetçi düşünce yapısından çok uzaktı. Şehirlerdeki altı ilâ yedi milyon küçük burjuva ve dört ila beş milyon küçük köylü ile kiracı çiftçi arasında derin bir huzursuzluk gözlemleniyordu.

Demokratik koalisyon politikası, alenen iflas etmişti. Demokratik burjuva partileriyle iktidarı paylaşan sosyal demokratlar, ağır sanayi ve gerici militarizmin temsilcileriyle sıkı bir blok oluşturup oluşturmamaya karar vermek zorunda kaldılar, nihayetinde bu bloğu kurdular.

Alman Komünist Partisi’nin görevi, bugün olduğu gibi o gün de, Ruhr krizinden kaynaklanan uluslararası karışıklık döneminden, Alman kapitalizminin içsel ve son derece zorlu krizinden ve Ruhr krizinin tasfiyesinden yararlanarak burjuvaziyi devirmek ve proletarya diktatörlüğünü kurmaktı.

Bu amaçla parti, hem Alman ağır sanayiine hem de Fransız emperyalizmine karşı mücadele için sanayi proletaryasını seferber etmeli, aynı zamanda en azından şehir ve kırsal kesimdeki orta sınıfları tarafsızlaştırmalı, mümkünse onları kendi liderliği altına almalıydı.

Birinci görev, ancak partinin, proletaryanın çoğunluğunu her türlü sosyal demokratın etkisinden kurtarmayı ve onları kapitalist mevzilere karşı saldırıya hazır hale getirecek şekilde örgütlemeyi başarması durumunda yerine getirilebilir.

Bu görev, layıkıyla ifa edilememiştir. Bunun nedenleri aşağıda incelenecektir.

İkinci görevse özünde faşist etkiyi yok etmek ve milliyetçi zihniyeti, Almanya’nın büyük kapitalistlerine ve Fransız emperyalizmine karşı proletarya ile ittifak halinde mücadele etme iradesine dönüştürmekti. Bu görev, Alman Komünist Partisi tarafından başarıyla ele alındı. Bunun en iyi kanıtı, 29 Temmuz 1923 tarihli Faşizmle Mücadele Günü’dür. Küçük burjuvazinin büyük bir bölümü, zaten Alman Komünist Partisi’ne sempati duyuyordu. Parti, bu kesimlere faşistlerin “topluma yönelik propaganda”sının ikiyüzlülüğünü ve büyük burjuvazinin yaverleri ve yardakçıları olarak ulusa, proletarya ve küçük burjuvazinin ortak çıkarlarına ihanet eden nesnel rollerini oldukça yüksek bir oranda göstermeyi başarmıştı.

Burjuvazi safları, her geçen hafta çözülüyordu. Aynı zamanda Alman Komünist Partisi’ne olan güven de artıyordu. Bu güveni örgütlemek ve son darbe için tüm mevcut güçleri hazırlamak gerekiyordu.

Eylül ayında, Alman Komünist Partisi ve Komintern Yürütme Kurulu, en büyük beş partinin temsilcileriyle istişare ederek, Almanya’daki devrimci durumun olgunlaştığı ve geleceği tayin edecek mücadelenin sadece birkaç haftalık bir mesele olduğu sonucuna vardı.

O andan itibaren parti, elindeki tüm güçleri seferber etti ve nihai mücadele için her türlü aracı kuşandı. Parti, her üyesini aktif bir savaşçı, mücadele için silahlanmış bir birey haline getirmek için hummalı bir çalışma yürüttü. Tüm proletaryayı devrimci mücadele cephesine dâhil etmek için parti, her yerde yerel eylem konseyleri kurdu ve destekledi. Demiryolu işçileri, elektrik işçileri, devlet ve belediye çalışanları içinde yoğun bir ajitasyon çalışması yürütüldü.

Komünist Enternasyonal Yürütme Kurulu, Enternasyonal’in tamamını, özellikle Almanya’ya komşu ülkeler ile Sovyet Rusya’daki seksiyonları, yaklaşmakta olan Alman devrimine odakladı ve tek tek bölümlerin görevlerini belirledi.

3. Ekim Ayındaki Ricat ve Sebepleri

Ekim ayında Alman Komünist Partisi, zayıflıklarına rağmen, iktidar için devrimci mücadeleye hazırdı. Devrimci duruma ve Komünist Enternasyonal ile Alman Komünist Partisi’nin çabalarına rağmen, ne devrimci bir nihai mücadele ne de politik kitle mücadeleleri konusunda bir sonuca varılabildi. Bunun nedeni, bir dizi hata ve eksiklik, kısmen de oportünist sapmalardı.

Devrimci Olayların Seyrine Dair Öngörüdeki Kusurlar

Parti, Almanya’daki devrimci durumun olgunlaştığını çok geç fark etti. Komünist Enternasyonal Yürütme Kurulu da yaklaşan krize yeterince zinde bir şekilde dikkat çekemedi, bunun neticesinde mücadeleye dair gerekli önlemler vakitlice alınamadı. Zaten (Cuno Hükümeti ve Ruhr’un işgaliyle tanımlı) bir önceki dönemin sona ermesiyle birlikte iktidar sorunu gündeme getirilmeli, teknik hazırlıklar yapılmalıydı. Parti, Ruhr ve Yukarı Silezya’daki kitlesel mücadelelerin, artan iktidar bilincinin ve niceliksel açıdan büyüyen politik faaliyetin bir delili olarak önemini zamanında kavrayamadı, gerekli tutum değişikliği, ancak Cuno’ya karşı başlatılan grevden sonra yapılabildi.

Taktiksel Hatalar

Temmuz ve Eylül ayları arasında gerçekleşen çok sayıda münferit eylemi yoğunlaştırma, genişletme ve politik sloganlar içeren eylemlere dönüştürme görevi yerine getirilmedi.

Cuno grevinden sonra, belirleyici mücadele gerçekleşene dek temel hareketleri erteleme hatasına düşüldü. En ciddi hatalardan biri de kitlelerin içgüdüsel isyanına gerekli politik amaçlar kazandırılarak, onun bilinçli bir devrimci mücadele iradesine dönüştürülmemesiydi.

Parti, politik işçi konseylerinin görevleri için enerjik ve güçlü bir mücadele yürütme, geçiş dönemi talepleri ile kısmi mücadeleleri proletarya diktatörlüğünün nihai hedefiyle bağ kurma konusunda başarısız oldu. Fabrika konseyleri hareketinin ihmal edilmesi, onlara geçici olarak işçi konseylerinin işlevlerini yüklemeyi de imkânsız hale getirdi; böylece o belirleyici an geldiğinde, Sosyal Demokrat Parti’nin etkisinden uzaklaşan kararsız işçilerin etrafında toplanabileceği yetkili bir merkez teşkil edilemedi.

Eylem konseyleri, kontrol komisyonları, mücadele komiteleri gibi diğer birleşik cephe organları da mücadeleye politik düzlemde hazırlanmak amacıyla sistematik olarak kullanılamadığından, mücadele, neredeyse tamamen bir parti meselesi şeklinde yorumlandı, tüm proletaryanın birleşik mücadelesi olarak görülmedi.

Politik-Örgütsel Zayıflıklar ve Eksiklikler

Parti, proletaryanın kitle örgütlerinde giderek artan etkisini örgütsel olarak pekiştirme konusunda gerekli yeteneği sergileyemedi. Güçlerini tek bir mücadele amacına teksif edemedi.

Teknik hazırlık, iktidar mücadelesi için örgütün yeniden düzenlenmesi, silahlanma ve yüzyıllar süren iç konsolidasyon asgari düzeydeydi. Çok kısa ve hummalı teknik hazırlıklar pratikte hiçbir sonuç vermedi; evet, parti, üyelerini teknik olarak harekete hazırladı ama geniş proleter kitleleri kucaklayamadı.

Kuvvetler Arasındaki İlişkinin Öngörülmesi Konusunda Yapılan Hatalar

Kritik haftadaki teknik hazırlıkların hummalı temposu, mücadelenin yalnızca bir parti mücadelesi olduğu görüşü, ön hazırlık niteliğindeki kısmi mücadeleler ve kitle hareketleri olmaksızın “nihai darbe”ye odaklanılması, güç dengesinin gerçek durumunu incelemeyi ve doğru tarihleri belirlemeyi imkânsızlaştırdı. Bu nedenle, işçi sınıfının çoğunluğunun kritik noktalarda Alman Komünist Partisi’nin önderliğini takip edip etmeyeceği konusundaki ifade, tamamen gerçek dışı ve güvenilmez bir hesaplama haline geldi. Aslında, iddia edilebilecek tek şey, partinin henüz onların liderliğini ele geçirmeden çoğunluğu kazanmaya doğru ilerlediğiydi.

Karşı-devrim güçlerinin hafife alınması, partinin proletarya içindeki ketleyici bir güç olarak sosyal demokratların gücünü küçümsemesinden kaynaklanıyordu. Ayrıca sol sosyal demokrat liderlerin doğasını ve rolünü yanlış anlayan parti, kendi saflarında gerekli kitlesel baskıyı uygulayarak, bu liderleri mücadeleye katılmaya zorlayabileceğimiz yanılsamasının beslenmesine imkân verdi.

Saksonya Konusunda Hatalı Politik-Stratejik Yönelim

Orta Almanya’daki mevzilerin savunmasından yola çıkarak belirleyici mücadeleye geçme yönündeki katı ve tek taraflı politika, hatalıydı. Bu politika, diğer sanayi ve savaş bölgelerinin ihmal edilmesine, Saksonya mevzilerinin savaşsız teslim edilmesinden sonra ciddi bir yön kaybına yol açtı. Partinin elindeki tüm kozlarını Saksonya’ya oynaması, böylece başarısızlık durumunda ricat ve savunma hattı ile yedek bir saldırı hattı oluşturamaması, ölümcül bir hataydı.

Partinin tüm bu hataları ve eksiklikleri ile işçi sınıfının zayıflığı neticesinde, son anda iktidar için verilecek nihai mücadeleden geri adım atıldı. Partinin daha önce silahlı mücadelelere girişmediği Bulgaristan’da yaşanan yenilgi, gelecekteki zaferler için gerekli temeli teşkil edebilecekken, Almanya’da 1919 ve Mart 1921 yenilgilerinden sonra komünistler, kitleleri zafere nasıl götüreceklerini anlamak zorunda oldukları bir konumda bulunuyorlar.

Her halükârda partinin cephesini derhal değiştirmemesi, hemen kısmi mücadelelere girişmemesi, ayrıca bazı kısmi hazırlıklar yapılmış olmasına rağmen, imparatorluk ordusunun (Reichswehr) girişi, Almanya genelinde sıkıyönetim ilan edilmesi ve partinin ezilmesi üzerine derhal savaşmadan geri çekilmesi, büyük bir hataydı.

4. Saksonya Deneyi ve Hamburg’daki Mücadeleler

Almanya’da sınıf çatışmalarının şiddetlenmesi, ekonomik krizin daha da derinleşmesi ve partinin nihai mücadeleye odaklanması, Komünist Enternasyonal ve Alman Komünist Partisi Yürütme Kurulu’nu, komünistlerin Saksonya Hükümeti’ne girmesine izin vermeye itti.

Yürütme organının görüşüne göre, Saksonya Hükümeti’ne katılım fikri, aşağıdaki talimatnamede tanımlanan özel bir askeri ve politik görevdi:

“Mevcut durumu değerlendirdiğimizde, belirleyici anın en geç dört, beş veya altı hafta içinde gerçekleşeceğini düşündüğümüz için, doğrudan faydalı olabilecek her mevzinin derhal işgal edilmesi gerektiğini düşünüyoruz. Mevcut durum göz önüne alındığında, Saksonya Hükümeti’ne girme meselesi, pratik bir mesele olarak ele alınmalıdır. Zeigner ve adamlarının Saksonya’yı Bavyera ve faşistlere karşı savunmaya samimi bir şekilde hazır olmaları koşuluyla, hükümete girmeli, derhal elli ilâ altmış bin kişiyi etkili bir şekilde silahlandırmalı, General Müller’i görmezden gelmeliyiz. Aynı durum, Thüringen için de geçerlidir.”

Bu başlangıçtaki varsayımlar doğrultusunda, hükümete katılma adımı, Dördüncü Kongre kararlarına uygundu. Devrimci mücadelelerin teşvik edilmesi, işçi kitlelerinin birleştirilmesi Sakson hükümetine girişin ön koşulları olmalıydı: bu giriş, kitle hareketlerini temel almalıydı. Devrimci sürecin yavaşlaması nedeniyle doğrudan askeri görev ertelenmek zorunda kalsa da, komünistler, gerçek bir devrimci faaliyet yürütebilir, yürütmelidirler de. Ancak bu konuda beklentilerin çok altında kaldıklarını belirtmek gerekiyor.

Öncelikle işçilerin silahlandırılması meselesini düşmana aman vermeden ilerletmek onların göreviydi. İşçi Hükümeti’ne katıldıkları ilk andan itibaren komünistlerin proletaryanın silahlandırılmasından başka temel bir ilkeyi tanımıyor olmaları gerekiyordu.

Ayrıca, ülkeyi kurtarmak için proleter programlarını kitlelere açıklamak ve politik işçi konseyleri için enerjik bir propaganda yürütmek, böylece sol sosyalist bakanların sabotajlarına karşı koymak da görevleri arasındaydı. Üretimi sabote eden imalat işletmelerinin kamulaştırılması ve evsiz işçiler ile çocukları için zengin ailelerin evlerinin kamulaştırılması gibi devrimci önlemlerin derhal alınması için parlamentoda ve fabrika konseylerinde çalışmak da görevleri arasındaydı.

Hükümete katıldıkları ilk andan itibaren, Zeigner’in ikiyüzlü politikasını, askeri diktatörlerle yaptığı gizli müzakereleri ve sol sosyal demokrat liderlerin tüm karşı devrimci rolünü kitlelerin gözünde değersizleştirmek de komünistlerin görevleriydi. Bu ihmal ve partinin kitleleri harekete geçirememesi nedeniyle, Saksonya deneyi, mücadelede ileriye doğru bir adım atamadı: Devrimci strateji yerine, “sol” sosyal demokratlarla devrimci olmayan bir parlamenter işbirliğine tanık olduk. Komünist bakanların yalnızca eyalet meclisine ve anayasaya karşı sorumlu olduklarına dair özel iddiaları, demokrasiye dair vehimleri yok etmeye pek de uygun değildi.

Chemnitz Konferansı, ancak tüm parti organları tarafından yeterli devrimci çalışma yürütülmüş olsaydı, parti için bir başarı addedilebilirdi. Parti, herkesin öngördüğü düşmanın, yani Reichsexecutive’in (Reich'ın bireysel devletlerinden birine karşı gönderdiği seferi kuvvetin) saldırısına hazırlıksız yakalandı. Bu nedenle, genel grev önerilecek olmasına rağmen, konferansın açılışından itibaren yalnızca Reichsexecutive’e karşı savunma meselesine odaklanmaya çalışılmaması daha büyük bir hataydı. Bunlar, şüphesiz sol sosyal demokrat liderlerin haince giriştikleri oyundan sonuç almalarını sağlayan hatalardı.

Saksonya’nın tam tersi bir örnek ise Hamburg’daki ayaklanmaydı. Burada, kararlı savaşçıların cesur bir sürpriz saldırısının düşmanı askeri olarak ezebileceği kanıtlandı. Ancak aynı zamanda, Hamburg’da olduğu gibi halkın sempatiyle karşıladığı, kitlesel bir hareket tarafından desteklenen bu türden bir silahlı mücadelenin, münferit kalması, bir işçi konseyi hareketince desteklenmemesi halinde başarısızlığa mahkûm olduğunu da gösterdi. Hamburg’da bu eksikliğin fazlasıyla hissedildiği görüldü.

Almanya genelinde süren mücadele, merkezden gelen çelişkili emirler nedeniyle sekteye uğradı, fiilen gerçekleşen grevler, Almanya’daki mücadele hakkında genel olarak yeterli haberin gelmemesi, Chemnitz Konferansı’nın sonucu hakkında alınan haberlerin yetersizliğinden etkilendi.

Bununla birlikte, Hamburg’daki çatışmayı örnek teşkil edecek bir disiplinle sona erdirmek mümkün oldu. Bundan çıkarılacak dersler, parti ve Enternasyonal için değerlidir. Özellikle, isyancılara karşı askeri harekâtı destekleyen Hamburglu sosyal demokrat liderlerin alçakça davranışları dikkat çekicidir. Onların davranışı, madalyonun sadece bir yüzüdür, madalyonun diğer yüzü ise Zeigner ve Saksonya’daki “solcu”larının davranışıdır.

Saksonya deneyi, “sol” sosyal demokratları ciddi şekilde itibarsızlaştırdı. Onların gerçekte karşı devrimin uşakları olduklarını gösterdi. Hamburg ayaklanması, Alman proletaryasının iktidar bilincini önemli ölçüde artırdı, aynı zamanda sosyal demokratlara ağır bir darbe indirdi.

Komünist Parti, Saksonya deneyi sırasında ve Hamburg’daki mücadeleyle bağlantılı olarak yapılan hataları bilince çıkartmalıdır. Bunu yapmadan Parti, gelecekte doğru taktikler uygulayamaz.

5. Sosyal Demokratların Rolü ve
Almanya’daki Birleşik Cephe Taktiklerindeki Değişim

Alman sosyal demokratlarının önde gelen kesimi, şu anda yüzüne sosyalist maskesi takmış, Alman faşizminin bir fraksiyonundan başka bir şey değil. Kapitalizmi proleter devrimden kurtarmak için devlet iktidarını kapitalist diktatörlüğün temsilcilerine teslim ettiler. İçişleri Bakanı Sollmann, sıkıyönetim ilan etti. Adalet Bakanı Radbruch, “demokratik” adaleti devrimci proletaryaya karşı olağanüstü hal adaletine dönüştürdü. Cumhurbaşkanı Ebert de hükümet gücünü resmen Seeckt’e devretti. Meclis’teki sosyal demokrat fraksiyon, bu eylemleri göz önünde bulundurdu ve anayasayı bir kenara bırakıp iktidarı Beyaz generallere devreden Özel Yetkiler Yasası’na oy verdi.

Uluslararası sosyal demokrasinin tamamı, yavaş yavaş kapitalist diktatörlüğün resmi silah taşıyıcısı haline geliyor. İtalya’da Turati ve Modigliani, Bulgaristan’da Sakasov, Polonya’da Pilsudski, Almanya’da Severing'in izinden giden sosyal demokrat liderler, kapitalist diktatörlüğün iktidarında doğrudan yer alıyorlar.

Beş yıldır her kesimden Alman sosyal demokratlar, yavaş yavaş karşı-devrim kampına geçiyordu. Bu süreç artık tamamlanmak üzere. Scheidemann ve Haase’nin “devrimci” hükümetinin meşru varisi, faşist General Seeckt’tir.

Kapitalist diktatörlüğün saflarında bile farklılıklar olduğu doğrudur, bu farklılıkların sınıf mücadelemiz için kullanılabilecek kadar önem arz etmesi ihtimali mevcuttur. Ebert, Seeckt ve Ludendorff arasında da kimi farklılıklar açığa çıkmaktadır. Ancak, Alman komünistleri, düşman kamptaki bu farklılıklar haricinde, asıl önemli olanın, işçi sınıfına tüm meselenin özünü, yani emekle sermaye arasındaki mücadelede Almanya Sosyal Demokrat Partisi liderlerinin Beyaz generallerle geri dönülmez bir şekilde birleşmiş oldukları gerçeğini anlatmak olduğunu unutmamalıdır.

Alman sosyal demokratları, kapitalizmin safına şimdi geçmiş değil. Onlar özünde, her daim proletaryanın sınıf düşmanları olmuşlardır. Ancak kapitalist demokrasiden kapitalist diktatörlüğe geçtikten sonra bu durum, kitleler için son derece açık hale gelmiştir.

Bu gerçek, Almanya’ya karşı uygulanan birleşik cephe taktiklerinde bazı değişiklikler yapmamıza neden oluyor.

Beyaz diktatörlüğün paralı askerleriyle müzakereye yer yok! Almanya’daki her komünistin bunu açıkça anlaması, tüm Alman proletaryasına yüksek sesle ve kesin bir dille ilan etmesi gerekiyor.

Sosyal Demokrat Parti liderlerinin sağ kanadından daha tehlikeli bir şey varsa o da solcu liderleridir. Onlar, aldatılan işçilerin son yanılsaması, Severing, Noske ve Ebert’in karşı-devrimci politikasını örten son incir yapraklarıdır.

Almanya Komünist Partisi, Alman Sosyal Demokrat Partisi Merkez Komitesi ile olduğu kadar, Alman Sosyal Demokrat Partisi Merkez Komitesi’ni teşkil eden karşı-devrimci çeteyle aralarındaki bağı açıktan koparacak cesareti göstermedikleri sürece “sol” liderlerle de her türlü müzakereyi reddeder.

Almanya’da uygulanacak birleşik cephe taktiği artık şu şekildedir: “Aşağıdan birlik.”

Komünist Enternasyonal Yürütme Kurulu’nun Aralık 1921 tarihli ilk tezlerinde şu tespitlere yer veriliyordu:

“Menşevik liderlerin diplomatik oyununa karşı bir denge unsuru olarak, Rus Bolşevikleri, şu sloganı ortaya attılar: ‘Aşağıdan Birlik!’ Yani, işçi kitlelerinin, işçilerin devrimci talepleri için kapitalizme karşı pratik mücadelede birleşmesi. Pratik, bunun tek doğru cevap olduğunu kanıtladı. Zaman ve mekâna dair koşullara göre değiştirilen bu taktiğin sonucu olarak, en iyi Menşevik işçilerin büyük bir bölümü yavaş yavaş Komünizme kazandırıldı!”

Almanya Komünist Partisi, aşağıdan yukarıya doğru birleşik cephe sloganını nasıl hayata geçireceğini öğrenmelidir.

Alman Sosyal Demokrat Partisi’ne hâlâ mensup olan işçiler arasında daha önce hiç görülmemiş bir hareketlilik yaşanıyor. Liderlerinin politikalarının iflas ettiklerini bizatihi görüyorlar ve yeni yollar arıyorlar. Bu nedenle, devrime bağlılıklarını kanıtlamaya hazır dürüst proleterlerle karşılaştığımız her yerde, Alman SDP işçileriyle yerelliklerde müzakereleri ve anlaşmaları reddetmemiz için hiçbir neden yok.

Birleşik cephenin organları, fabrika konseyleri, denetim komisyonları ve eylem komiteleri, nihayetinde proletaryanın iktidar mücadelesinin merkezi olarak yönetilen aygıtı haline gelecek kadar yakından iç içe geçmelidir.

6. Partinin Acil Görevleri

Komünist Enternasyonal Yürütme Kurulu’nun Eylül ayında Almanya’daki durum hakkında yaptığı temel değerlendirme, esasen değişmeden kalmıştır. Başlayan mücadele aşamasının niteliği ve Komünist Parti’nin temel görevleri değiştirilmemiştir. Alman Komünist Partisi, ayaklanma ve iktidarı ele geçirme meselesini gündeminden çıkarmamalıdır. Bu mesele, her zamanki gibi acil ve önemli bir şekilde karşımızda durmalıdır. Almanya’da karşı-devrimin elde ettiği kısmi zaferler ne kadar büyük olursa olsun, kapitalist Almanya’nın kriz koşullarında yüzleştiği sorunların hiçbirini çözemez.

Dolayısıyla, son birkaç ayda edindiği deneyimler ışığında, Alman Komünist Partisi bir dizi acil görevle karşı karşıyadır.

Parti, sekiz saatlik iş gününün ve işçi haklarının kaldırılmasına karşı proletaryanın mücadelelerini örgütlemelidir. Parti, işsizler hareketini örgütsel ve politik olarak çalışan işçiler hareketiyle birleştirmeli, böylece işçi sınıfının açlıktan ölen işsizler ve hâlâ bir parça ekmekle geçinen çalışanlar olarak bölünmesi tehlikesine mani olmalıdır. Parti, yaklaşan ekonomik mücadeleleri önceden, sadece ücret indirimine yönelik olmayacak, aynı zamanda “İşsizler için iş!” sloganında ifade edildiği gibi, politik bir amacı da olacak şekilde hazırlarsa, bu görevi layıkıyla yerine getirebilir.

Parti propagandası, en geniş kitleleri yalnızca proletarya diktatörlüğünün onları kurtarabileceği konusunda bilinçlendirmeye yönelik olmalıdır. Bu görev, Sosyal Demokrat Parti’yi siyaseten yok etme hedefiyle bağlantılı olmalıdır. Bu, birleşik cephe örgütlerinin kurulmasını ve her kısmi mücadelenin kesin bir amaca sahip olmasını gerektirir.

Parti, sanayi proletaryasının yanı sıra kırsal proletaryayı, memurları ve görevlileri, küçük köylüleri ve proleterleşmiş orta sınıfları da kazanmaya, onları devrimci işçilerin hegemonyası altında işçi sınıfının müttefikleri haline getirmeye çalışmalıdır. Bu, açık ve kesin bir dille yürütülecek ajitasyon faaliyetiyle, Alman Komünist Partisi’nin ekonomik programı lehine propaganda yaparak, Batı’da hâlâ var olan barışçı yönelime ait kalıntılara karşı mücadele ederek, Alman devriminin ulusal rolünü ve Alman Sovyet Cumhuriyeti ile Sovyet Rusya arasındaki ittifakın önemini vurgulayarak, devrimci hareketin kontrol komisyonları ve benzeri organlarının örgütlenmesi konusunda kararlı ve yorulmak nedir bilmeden yürütülecek çalışmalarla yapılabilir.

Parti içinde ve dışında örgütlenme çalışmaları, ajitasyon ve propaganda ile birlikte yürütülmelidir. Alman Komünist Partisi, sadece iyi bir propaganda partisi değil, aynı zamanda iyi bir mücadele partisi de olmalıdır. İşçilerin silahlandırılması ve belirleyici mücadeleye teknik olarak hazırlanmasına dönük çalışmalar azimle sürdürülmelidir. Proleter “yüzyıllar”, sadece kâğıt üzerinde değil, fiilen örgütlenmeli, geniş işçi kitlelerinin sempatisiyle desteklenmelidir. Bu da ancak Alman Komünist Partisi’nin proletaryanın tüm mücadele ve eylemlerinde aktif liderliğiyle kazanılabilir. İşçi kitleleri, gösterilerinde, grevlerinde ve girdiği tüm kavgalarda “yüzyıllar”ın sunduğu korumaya güvenebildikleri ölçüde, yüzyıllar da kitlelerin silahlanma, eğitim ve düşman güçleri hakkında bilgi edinme konusunda gönülden desteğini alacaktır.

Bütün bunların ön koşulu, partinin tüm deneyimlerinden tam anlamıyla yararlanmasıdır. Demokrasiye ve parti içinde gelişmiş, Alman Sosyal Demokrat Partisi’nin veya ideolojik ve örgütsel olarak etkisi altındaki bu parti örgütlerinin devrimci mücadelelere önderlik edebileceğine dair vehmin her türden kalıntısı kökünden sökülüp atılmalıdır. Proleter devrimin zaferinden önce Alman Komünist Partisi’nin ayaklanmanın partisi olduğu, kapitalist sistemi bir tek onun yıkacağı, tüm kısmi mücadelelerinde, ancak burjuvazinin devlet aygıtını yıkmayı hedefliyorsa, sürekli olarak proletarya diktatörlüğünü kurma amacını göz önünde bulunduruyorsa devrimci olabileceği gerçeğini her bir üyenin zihnine kazınmalıdır.

Komünist Parti, tek devrimci partidir. O, proleter kitlelerin diğer tüm partilere karşı zaferini hazırlayacak ve gerçekleştirecek kadar güçlüdür. Bu, her bir parti üyesinin kesin inancı olmalıdır.

Parti içinde bu yönelimi sağlamak için, AKP’nin edindiği deneyimleri tüm üyeleriyle açıkça tartışması gerekir. Parti, tartışmaları eylem gücünü zayıflatmadan nasıl gerçekleştireceğini öğrenmelidir. Tüm güçlüklere ve yasadışı konumuna rağmen, eylem gücünün tamamını pekiştirmek için, tüm farklılıklarını giderme ve bir Parti Kongresi’nde tartışmalara son verme görevini savsaklamamalıdır.

Komünist Enternasyonal, parti birliğinin korunmasını kesinlikle talep etmektedir. Komünist Enternasyonal Yürütme Kurulu, Alman Komünist Partisi’nin tüm üyelerini, hizipler arası çatışmaları sona erdirmek ve tam bir eylem gücü elde etmek için ellerinden gelen her şeyi yapmaya, Parti Kongresi’nde tüm partinin birlikte bu kavgalara son vermesine çağırmaktadır.

Komünist Enternasyonal Yürütme Kurulu, Alman Komünist Partisi’nin her üyesinin ve Komünist Enternasyonal’in diğer tüm seksiyonlarının dikkatini, mevcut devrimci krizin dayattığı devasa görevlere çekmektedir. Yürütme Kurulu, son birkaç ayda elde edilen deneyimlerin boşuna olmadığına, bunların dikkatle incelenip kullanılması halinde proletaryanın zaferini daha da yakınlaştıracağına kesin olarak inanmaktadır.

Komünist Enternasyonal Yürütme Kurulu
Moskova
21 Ocak 1924
Kaynak

Yazının Tamamı

Saksonya-Anhalt: Sermayenin Krizi ve İşçi Sınıfının Örgütsüzlüğü

Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerinin sonucu, yalnızca “parti oylarındaki dalgalanma” üzerinden idrak edilemez.

Almanya için Alternatif (AfD), oyların yüzde 43,8’ini alarak eyaletin en güçlü partisi oldu, bu anlamda, 2021 seçimlerine kıyasla oy oranını iki katından fazla artırdı. Hristiyan Demokrat Birliği’nin (CDU) oyları yüzde 37,1’den yüzde 17,2’ye geriledi, seçmen katılımı oranı ise yüzden 60,3’ten yüzde 77,8’e çıktı.

Asıl önemli olan AfD’nin aldığı yüzde 43,8’lik oy değil. İşçi sınıfına mensup seçmenlerin yüzde 61’i AfD’ye oy verdi. Bu rakam, ele almamız gereken bir çelişkiyi ortaya koyuyor: Kapitalist mülkiyeti hedef almayan, iş yerinde ve ekonomide sermayenin gücünü sorgulamayan, işçi sınıfının bağımsız örgütlenmesini gündemine almayan bir parti, işçi sınıfının oylarının neredeyse üçte ikisini nasıl kazanabildi?

Bu çelişki; tek başına “aldatılmışlık””, “cehalet”le veya işçi sınıfındaki sağcı eğilimlerle izah edilemez. Bir partinin seçmen kitlesinin toplumsal yapısı, partinin sınıfsal karakterini belirlemez. Bir parti, işçi sınıfının oylarının büyük bir kısmını kazanabilirken, politikaları ve programı tam da emekçileri ikincil konumda tutan koşulların sürdürülmesine hizmet edebilir.

Dolayısıyla, asıl soru şudur: Sömürü, iş güvencesizliği, konut krizi, düşen yaşam standartları ve toplumsal güçsüzlükten kaynaklanan hoşnutsuzluk, sınıf bilincine ve örgütlenmesine değil de aşırı sağ milliyetçiliğe, yabancı düşmanlığına ve kimlik politikalarına nasıl yol açıyor?

Kapitalist kriz tek başına sınıf bilinci yaratmaz. Sefalet, güvensizlik ve öfkenin önceden belirlenmiş bir politik yönü yoktur. Yönleri, sınıflar arasındaki güç dengesine, işçi örgütlenmesinin derecesine ve bağımsız bir politik alternatifin varlığına veya yokluğuna bağlıdır. Ücretler, çalışma koşulları, sosyal yardımlar ve iş güvencesi üzerindeki baskı arttığında, hoşnutsuzluk yayılır. Ancak bu hoşnutsuzluk henüz siyaset biçimini almış değildir. Onun yorumlanması, bir amaca sahip kılınması ve örgütlenmesi gerekir. Ücretler, yaşam maliyeti, konut, işsizlik, kapanan fabrikalar, savaş ve servetin yoğunlaşması ve sermayenin iktidarı arasındaki ilişkiyi, bağı ortaya koyan bir güç yoksa, aşırı sağ, bu öfkeye el koyar ve alternatif bir açıklama sunar.

Bu süreç, Almanya ile sınırlı değil. Son yıllarda, ardı ardına gelen ekonomik ve toplumsal krizler, kemer sıkma politikaları, iş güvencesizliği, düşen yaşam standartları, konut krizi, savaş ve kapitalist güçler arasındaki yoğunlaşan rekabet ortamında, birçok ülkede milliyetçiliğin, yabancı düşmanlığının ve otoriter eğilimlerin gelişmesi için gerekli zemin oluştu. Bu bağlantı, elbette mekanik bir bağlantı değil. Bir kriz, aşırı sağın ortaya çıkmasına veya işçi sınıfına odaklanan sınıfsal bir politikaya mutlaka yol açmaz. Önemli olan, sosyal güvensizliği ve öfkeyi açıklayabilen, bir düşman ve bir çözüm tanımlayabilen ve bu güçleri örgütleyebilen gücün hangisi olduğudur. İşçilerin bağımsız örgütlenme pratiğinin zayıf olduğu koşullarda, çeşitli ülkelerdeki aşırı sağ, toplumsal hoşnutsuzluğun bir kısmını milliyetçilik, sınırlar, göç ve “düzenin yeniden sağlanması” üzerine kurulu dile tercüme etmeyi bildi.

Sınıflar Arası Çatışma Ulusal Kimlikler Arası Çatışmaya Nasıl Dönüşür?

AfD’ye oy veren bir işçinin de fabrikası kapanabilir, satın alma gücü onun da azalmaktadır, kiralardaki artış onun için de büyük bir derttir, emeklilik birikimleri konusunda o da endişelidir, yıllarca çalıştıktan sonra beklediği güvenlik ve statüye ulaşamadığını o da görmektedir.

Aşırı sağ, tam da bu gerçek yaşam deneyiminden yola çıkar. İşçiye “her şeyin yolunda” demez. Aksine, onlara öfkeli olmaya hakları olduğunu, kimsenin onları dinlemediğini ve hak ettiklerinin ellerinden alındığını söyler. Bu noktada asıl kritik soru gündeme gelir: tüm bunları işçilerden kim aldı?

Aşırı sağ bu soruya hoşnutsuzluğun gerçek kaynağını dikkatlerden kaçıran bir cevap verir. Öfkenin yönünü değiştirir. Öfke, mülkiyete değil, göçmenlere; sermayenin iktidarına değil, sığınmacılara; işverene değil, sosyal yardım alanlara; büyük konut şirketlerine değil, göçmen ailelere; sermaye piyasalarındaki rekabete ve üretimin yer değiştirmesine değil, Avrupa Birliği’ne yöneltilir. Bir de bu listeye medya, feministler, sol ve “elitler” de eklenir. Bu anlamda, aşırı sağ, acıyı inkâr etmez, sadece kaynak ve sebep olarak başka bir şeye işaret eder. Bu anlatıda düşman, hem yukarıda hem de aşağıdadır, ancak sermaye, neredeyse tamamen göz ardı edilir. Toplum, işçiler ve kapitalistler yerine, “biz” ve “onlar” olarak bölünür.

Ancak bu süreç, yalnızca öfkenin yeniden yönlendirilmesiyle ilgili değildir. Aşırı sağ, sadece sınıf öfkesinin yönünü saptırmakla kalmaz, aynı zamanda işçi sınıfı içindeki ayrım çizgilerini de yeniden üretir. Yerli işçiler ile göçmen işçiler, çalışanlar ile işsizler, vergi mükellefleri ile sosyal yardım alanlar, neticede işçi sınıfının farklı kesimleri, birbirine karşı kışkırtılır. Pozisyon, milliyet, ikamet durumu veya cinsiyet açısından gerçek farklılıklar politik sınırlar haline gelir. İşçiler, güvensizliklerinin nedeni olarak sermayeyi değil de birbirlerini gördüklerinde, kolektif örgütlenme zora girer, sermayenin emek üzerindeki gücü artar.

Bağımsız İşçi Sınıfı Örgütlenmesi Eksikliği

Bu nedenle, AfD’nin işçileri "aldattığını" söylemek yeterli değildir. Asıl önemli soru şudur: toplumsal hoşnutsuzluklar, neden başka bir sınıf temelli ifade ve örgütlenme kanalı bulamıyor?”

Cevabın bir kısmı Avrupa işçi hareketinin evriminde yatıyor. Sosyal demokrasi, kapitalizmi alt etme hedefinden çoktan vazgeçti, kendini onu yönetmekle sınırladı. Son otuz-kırk yıldır kemer sıkma önlemleri, sermayeden gelen uluslararası rekabet ve sınıf uzlaşması fırsatlarının daralması ile oluşan baskı karşısında söz konusu reformist politika bile geriledi.

Komünist partiler ve radikal solun büyük bir kısmı ya zayıflatıldı ya da parlamenter siyaset ve mevcut düzenin reformu çerçevesine dâhil edildi. Özellikle Almanya’daki sendikalar, “emek ve sermaye arasında anlaşma ve işbirliği” veya kendi terminolojileriyle, “toplumsal ortaklık” mekanizmasıyla o kadar iç içe geçtiler ki, bazı durumlarda sermayenin “rekabetçilik”le ilgili kaygılarını işçilerin bağımsız çıkarlarının yanında, hatta onlara karşı dile döktüler.

Ne var ki bu güçlerin geri çekilmesiyle, emek ve sermaye arasındaki çelişki ortadan kalkmadı. Sermaye, hâlâ yatırım, işe alma, işten çıkarma, üretimin yer değiştirmesi ve fabrika kapanışları üzerinde belirleyici bir güce sahip. Ücretler, konut, çalışma saatleri, emeklilik ve sosyal yardımlar halen daha sınıfsal meseleler.

Zayıflayan şey, sınıf çelişkisinin kendisi değil, bu çelişkinin günlük deneyimini sınıf bilincine, örgütlenmesine ve mücadelesine dönüştürme kapasitesi.

Bağımsız sınıf örgütlerinin zayıflığı, izole edilmiş hoşnutsuzluğu kolektif mücadeleye dönüştürme yetersizliğini daha da içinden çıkılmaz bir hale sokuyor, sağın milliyetçi ve kimlik politikası söylemleriyle doldurabileceği bir boşluk meydana getiriyor. İşte tam da bu gerçeklikten, işçi sınıfının bağımsız ve devrimci örgütlenmesini yeniden inşa etme ihtiyacı doğuyor.

Neden Doğu Almanya?

Doğu Almanya eyaletlerinden birinde yapılmış olan bir seçimin sonuçlarını anlamak için, iki Alman devletinin birleşmesinden (Doğu Almanya’nın Batı Almanya’ya ilhakından) sonra yaşanan ekonomik ve sınıfsal gelişmeleri de göz önünde bulundurmak gerekiyor. Birleşmeden sonra, Doğu Almanya sanayi yapısının büyük bir kısmı tasfiye edildi veya özelleştirildi, ekonomik karar alma merkezleri, büyük ölçüde batıya taşındı ve mevcut sendika örgütlenmesi, ülke çapındaki yapılara ve “toplumsal ortaklık” mekanizmasına dâhil edildi. Fabrika kapanmaları, yaygın işsizlik, işçi göçü, düşük ücretli ve güvencesiz işlerin yaygınlaşması, doğunun bazı bölgelerinde toplumsal dokuyu değiştirdi.

Bu gelişmeler, sadece iş kayıplarıyla ilgili değildi. İşçi sınıfının bazı kesimleri, kolektif konumlarını, toplumsal buluşma mekânlarını ve ekonomik kaderleri üzerindeki kontrol duygusunu da yitirdi. Birçok alanda, yatırım, üretim ve istihdamla ilgili önemli kararlar başka yerlerde alındı.

Böyle bir deneyim, radikal protestolar için koşullar yaratabilir, ancak bu protestonun yönü önceden belirlenmiş değildir. Mülkiyet ilişkilerine ve sermayenin gücüne karşı bir mücadeleye dönüşebilir veya bağımsız bir sınıf örgütlenmesinden yoksun olarak, bu güçsüzlüğü tam olarak milliyetçilik, göç ve “Doğu’nun aşağılanması” üzerine kurulu dile tercüme eden bir güç tarafından ele geçirilebilir. AfD, son otuz yılda yaşanan ekonomik ve toplumal gelişmeler karşısında duyulan memnuniyetsizliği ulusal kimlik politikasıyla ilişkilendirerek, Doğu Alman toplumunun bir kesimine kendisini “sistem eleştirisi yapan” bir güç olarak takdim etmeyi bildi.

“Güvenlik Duvarı”nın” Olağanlaşması ve Aşınması

Saksonya-Anhalt eyaletindeki seçim sonucu bir istisna değil. 2021’de tüm ülke genelinde yapılan seçimlerde AfD, oyların sadece yüzde 10,4’ünü almıştı. 2025 seçimlerinde oy oranı yüzde 20,8’e yükseldi, Eylül 2026’da ülke çapında yapılan kamuoyu anketlerinde oylarının yüzde 27 ilâ yüzde 29 arasında olduğu söylendi. Doğu Almanya’da bu eğilim daha da belirgin: oy oranları, Thüringen’de yaklaşık yüzde 40’a, Saksonya’da yüzde 42’ye ulaşıyor.

Bu oy artışı, sadece niceliksel bir değişim değil. Şimdiye dek koalisyon çevrelerinden dışlanmış bir parti ne kadar büyürse, politik tecrit koşullarında varlığını sürdürmesi de o denli zorlaşır.

Oyların yüzde 10’unu alan bir partiyi hükümetten dışlamak başka bir şey, bir eyalette yüzde 40’ın üzerinde, ülke çapında neredeyse yüzde 30 oy alan bir partiyi dışlamak ise bambaşka bir şeydir. Bu tür koşullarda “güvenlik duvarı”nı veya “politik baraj”ı aşma yönündeki baskı artar, ideolojik normalleşme, kurumsal normalleşmenin yolunu açar.

Bu eğilim, yalnızca Almanya’ya özgü değil. İtalya’da Giorgia Meloni liderliğindeki hükümet iş başında. İsveç’te İsveç Demokratları 2022’den beri sağcı hükümetin parlamentodaki kilit ismi. Avusturya’da Özgürlük Partisi, 2024 seçimlerinde en güçlü parti oldu. Aşırı sağ, başka bir ülkede politik ortak veya iktidar gücü haline geldiğinde, AfD’nin “işbirliği yapmayan” bir güç olmaktan çıkartılıp iktidar yapısının normal bir parçası haline dönüştürülmesine dönük baskı da artıyor.

Saksonya-Anhalt, bu erozyonun en önemli örneklerinden biri. Hristiyan Demokratlar, Sosyal Demokratlar, Yeşiller ve Sol Parti, AfD’nin koalisyon görüşmeleri teklifini reddetti, ancak “Sarah Wagenknecht İttifakı” (BSW) müzakerelere başladı. Bu meselenin önemi sadece bu görüşmelerin sonucunda yatmıyor. Politik tabular, genellikle bir gecede yıkılmaz; önce diyalog, ana kural haline gelir, ardından geçici işbirliği gelir, nihayetinde hükümet düzeyinde işbirliğinin neden imkânsız olduğu sorusu ortaya çıkar.

Tehlike, tam olarak bu kademeli normalleşmede yatıyor: Milliyetçi-ırkçı politikalar, yabancı düşmanlığı, otoriterlik ve toplumun “gerçek insanlar” ve “ötekiler” olarak bölünmesini öngören politik anlayış, siyasetin kıyısından köşesinden merkeze taşınıyor, bir zamanlar kabul edilemez olarak görülen şeyin sınırı adım adım geriye itiliyor.

Aynı değişim, “ulusal çıkarlar” kavramında da gözlemlenebilir. Milliyetçi sağ, üretim ilişkilerindeki karşıt konumlarına bakılmaksızın, işçiyi ve kapitalisti “Almanlar” adı altında kurgusal bir birlik içinde yan yana getirirken, göçmen veya yabancı işçiyi ise bunun aksine, bir rakip ve tehdit olarak sunar. Ancak, “Almanya’nın çıkarları” kavramına, iş gücünü satan işçi, yatırımlara, işten çıkarmalara ve üretimin yer değiştirmesine karar veren kapitalistle aynı anlamı yüklemiyor. İşçilerden, “Alman ekonomisinin rekabet gücü” adına işyerinde daha fazla baskıyı, sosyal yardımlarda kesintileri veya ücret taleplerinde geri çekilmeyi kabul etmeleri beklenirken, sermaye, başka yerlerde daha yüksek kâr vaat ettiği anda üretim ve yatırımları istediği zaman başka yere taşıyabilir. Milliyetçilik, bu çelişkiyi “ulus” bayrağı altında gizler, ayrım çizgisini emek ve sermaye arasındaki bölünmeden, işçi sınıfının farklı kesimleri arasındaki bir bölünmeye kaydırır. Neticede sermayenin gücü sınırlanmaz, işçilerin kolektif gücü zayıflar.

Sınıf Politikalarını Yeniden Sahiplenmek

Irkçılığa, yabancı düşmanlığına ve otoriterliğe karşı yapılan salt ahlaki çağrılarla aşırı sağın yükselişine karşı koyulamaz. Milyonlarca insanın maddi hayatı, güvensizlik, güçsüzlük ve toplumsal çöküş korkusuyla tanımlıyken bunlara sadece “Aşırı sağa oy vermeyin!” diyerek cevap verilemez, verilirse sağ, temelini bir şekilde korur.

Cevap, AfD’yi taklit edip oylarını geri kazanmak için göç politikalarını sıkılaştırmak değildir. Bu tür politikalar, aşırı sağın ideolojisini zayıflatmaktan çok meşrulaştırır. Diğer partiler de toplumsal krizin nedeninin göçte yattığını kabul ederse, politik mücadelenin bir kısmı zaten aşırı sağa kaybedilmiş olacaktır.

Sağın üzerini örtmeye çalıştığı meselelere geri dönülmelidir: emek ve sermaye arasındaki ilişki; mülkiyet ve servet dağılımı; ücretler ve konut; emeklilik ve sosyal yardımlar; işverenin işyerindeki gücü; üretim üzerindeki kontrol ve işçilerin bağımsız örgütlenmesi.

Halkın Fedaileri (Azınlık)
14 Eylül 2026
Kaynak

Yazının Tamamı

Alman Siyasetinde Deprem: BSW, AfD, Solda Parçalanma

Bölünmüş Bir Millet

Almanya’da siyaset büyük bir değişimden geçiyor. Bir zamanlar Alman Sosyal Demokrat Partisi (SPD) ve Alman Hristiyan Demokratlar Birliği (CDU) tarafından desteklenen istikrarlı merkezci uzlaşma zemini parçalanıyor, yerini Sahra Wagenknecht’in yeni solcu Bündnis Sahra Wagenknecht (Sahra Wagenknecht Birliği -BSW) ile aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) arasında kutuplaşmış bir yarış alıyor. Bu parçalanma, daha derinde kimi çatlakları ortaya çıkarıyor: refah devleti sahneden çekiliyor, küreselleşmeden etkilenenler tazminat talep ediyor, onlarca yıldır sürdürülen neoliberal reformlar ve kimlik politikalarından hayal kırıklığına uğramış olan halk tepkisini ortaya koyuyor.

AfD, Almanya’nın ikinci büyük partisi olarak manşetlerdeki yerini alırken, BSW daha sessiz bir isyanı temsil ediyor. Bu isyansa kültür savaşları çağında sınıf politikalarını yeniden canlandırma girişimi olarak gerçekleşiyor. Peki bu iki hareket, Almanya’daki ayrışmayı giderip bütünleşmeyi sağlayabilir mi?

Bir Aykırı Eğilimin Oluşumu: Sarah Wagenknecht ve BSW’nin Doğuşu

Solcu Bir Delifişeğe Dönüşen Doğu Alman Sosyalisti

Sarah Wagenknecht’in kariyeri, Almanya’nın kendi ideolojik yolculuğunun yansıması. Doğu Almanya’da faal Sosyalist Birlik Partisi’nin (SED) eski bir üyesi olan Wagenknecht, birleşme sonrası Demokratik Sosyalizm Partisi’ne (PDS) geçti, daha sonra Almanya’nın önde gelen sol partisi Linke’nin eş liderliğini yaptı. Kapitalizme yönelik Marksist eleştirileri ve keskin söylemleriyle tanınan Wagenknecht, servet dağılımını ve barışı savunurken, göç ve kimlik politikaları konusunda ilerici kesimlerle çatışmak suretiyle kutuplaştırıcı bir figür haline geldi.

SPD’nin İhaneti ve Linke’nin Çözülüşü

BSW’nin yükselişini anlamak için, SPD’nin neoliberalizmle yaptığı şeytani anlaşmaya bakmamız gerekiyor. Şansölye Gerhard Schröder (1998-2005) döneminde SPD, eskiden sahip olduğu işçi sınıfından beslenen köklerini terk ederek, Ajanda 2010 ve Hartz IV reformları aracılığıyla kuralsızlaşma, serbestleşme ve kemer sıkma politikalarını benimsedi. Bu politikalar, işsizlik ödeneklerini ortadan kaldırdı, güvencesiz “ufak işler”i normalleştirdi, yoksulları “tembel” olarak takdim edip kötüleyen medya dilini meşrulaştırdı. Bunun sonucunda da SPD seçmenleri, Doğu Almanya’nın PDS’si ile eski SPD üyelerinin kurduğu WASG’nin (Emek ve Sosyal Adalet Partisi) 2007’de birleşmesinden doğan Linke’ye hücum etti.

Gelgelelim, Linke de tökezledi. 2020’lere gelindiğinde, parti içinde (cinsiyet eşitliğini, iklim meselesini ve Ukrayna’ya yönelik desteği öncelikli gören) liberal-sol aktivistlerle Wagenknecht’in başını çektiği, sınıfı öncelikli gören materyalistler (ekonomik adalet ve Rusya ile barışı talep edenler) arasında ayrışma yaşandı. Linke, Ukrayna’ya yönelik sınırsız askeri yardımı desteklediğinde, Wagenknecht, Linke’nin dayanışma partisi değil, savaş partisi haline geldiğini söyledi. 2024’te BSW’yi kurmak için partiden ayrılmasıyla birlikte onlarca yıldır süren hayal kırıklığı doruk noktasına ulaşmış oldu.

Neden BSW?

Solun odağına maddi konuları, yani artan eşitsizliği ve sanayisizleşmeyi alması gerektiğini söyleyen BSW, Almanya’nın tarihsel dönüm noktasına gelindiği iddiası (Zeitenwende) üzerinden militarizasyon sürecine girmesi gerektiğini söyleyen politikayı sonlandırma taahhüdünde bulunuyor. Parti programı, (önemli sektörlerin millileştirilmesi, zenginlerin vergilendirilmesi üzerine kurulu) eski usul sosyal refah devleti politikalarını NATO’ya, Ukrayna’ya yapılacak yardıma ve kitlesel göçlere yönelik popülist şüphecilikle harmanlıyor.

BSW’nin Paradoksu

BSW’nin oynadığı kumar, ekonomik adaletin kültürel ayrılıkların üstesinden gelebileceği üzerine kurulu. Ancak göçmenlik konusundaki duruşu ve Ukrayna savaşında “taraf seçmeyi” reddetmesi, sağcı söylemlerle flört etmekle suçlanmasına yol açtı. BSW’nin barış yanlısı olmasına rağmen, hayal kırıklığına uğramış SPD seçmenlerini ve memnuniyetsiz AfD destekçilerini bir araya getirebilecek mi, yoksa solu daha da mı parçalayacak, göreceğiz.

AfD’nin Neoliberalizmden Milliyetçiliğe Dönüşümü

Partiyi Kemer Sıkma Politikaları Doğurdu

AfD, 2013 yılında Avro Bölgesi’ne yönelik kurtarma paketlerine karşı gerçekleştirilen protestoların içinden çıktı, muhafazakâr akademisyenleri ve CDU’dan ayrılanları kendine çekti. Ancak 2015 mülteci krizi, partinin etno-milliyetçiliğe doğru kayma sürecini hızlandırdı ve onu göçmen karşıtı öfke, elit karşıtı nefret ve o Almanya’nın geçmişine dair efsaneyle beslenen nostaljinin bir aracı haline getirdi.

AfD’nin Taktik Tahtası

* Kültürel Mağduriyet: Göçü “Alman kimliğine” yönelik varoluşsal bir tehdit olarak görüyor.

* Ekonomik Hile: Neoliberal politikaları (düzenlemelerin kaldırılması, vergi indirimleri) savunurken, aynı zamanda “küçük adamın” savunucusu pozu kesiyor.

* Sistem Karşıtı Popülizm: Kendini “duyarcı” sansüre karşı ifade özgürlüğünün tek savunucusu olarak konumlandırıyor.

Ümitsizlik Sürecinin İşleyişi

Émile Durkheim’ın da dediği gibi, hızlı toplumsal değişim, kafa karışıklığına ve aşırıcılığa yol açar. AfD, sanayisizleşme, ücret durgunluğu ve kültürel kopukluğun kurumlara olan güveni aşındırdığı Almanya’nın birleşme sonrası tanık olduğu “ümitsizlik süreci” içinde gelişti. Tabanı sadece ekonomik olarak çaresiz olanlar değil, aynı zamanda gerilemeden korkanlardan oluşuyor. Bu da onu güvensizlik ve kızgınlığın güçlü bir karışımına dönüştürüyor.

AfD ve NATO: Kuzu Postundaki Kurtlar

“Ukrayna savaşı karşıtı” gibi görünse de, AfD bir barış yanlısı değil. Almanya’nın Ukrayna’ya askeri yardımını eleştirip, Rusya ile diyalog çağrısında bulunsa da parti, NATO’yu açıktan destekliyor, hatta Almanya’nın askeri bütçesinin yüzde 5’e çıkarılması fikrini savunuyor. 2023 tarihli programında “NATO’yu savunma ittifakı olarak güçlendirmeyi” ve AB’nin savunma teşkilâtına entegrasyonuna karşı çıkmayı vaat ediyor. Aslında parti, anti-emperyalist değil milliyetçi bir duruş sergiliyor.

Birbirine Karşı Ağırlıkların Çarpışması: BSW vs. AfD

İki Kriz, İki Vizyon

BSW ve AfD, seçmenin Almanya’daki siyasi düzene yönelik öfkesini dile döküyorlar, ancak programları birbirinden tamamen zıt. Biri, sınıf dayanışmasını yeniden canlandırmayı hedeflerken, diğeri, etnik milliyetçiliği savunuyor. Aşağıda, aralarındaki keskin farklılıkların bir özeti sunuluyor:

 

BSW’nin Hamlesi: Sınıf Politikalarının Dönüşü

Wagenknecht’in partisi, eşitsizliği sistemik olarak, neoliberal kapitalizmin ve şirket açgözlülüğünün bir ürünü olarak çerçevelendiriyor. Toplumsal çözümler öneriyor: zenginlerden vergi alınmasını, özelleştirilmiş iş kollarının yeniden kamulaştırılmasını ve refah devletinin yeniden inşa edilmesini savunuyor. Soğuk Savaş dönemine has barışçı politikayı temel alan BSW’nin NATO karşıtı duruşu, Almanya’nın içine girdiği militarizasyon yolundan bıkıp uanmış seçmenlere hitap etmeyi amaçlıyor.

AfD’nin Yanılsaması: Neoliberalizm Olarak Milliyetçilik

AfD, “sıradan Almanların” savunucusu gibi görünse de eşitsizliği derinleştirecek politikaları destekliyor. “Önce Almanya” söylemi, aşırı kapitalist ajandasını örtbas ediyor: zenginler için vergileri düşürmeyi, işçi haklarını ortadan kaldırmayı ve kamu hizmetlerini özelleştirmeyi öneriyor. Savaşa karşı olduğunu iddia etmesine rağmen, AfD, Ukrayna’ya yapılan parasal yardımları durdurmaya çalışırken (“Almanya’nın güvenliği için hayati öneme sahip” dediği) NATO’yu hararetle destekliyor; bu çelişki, ondaki barışçılığı değil, oportünizmin tezahürü.

Zeminleri Ortak mı?

Her iki parti de medyaya ve elitlere duyulan güvensizliği istismar ediyor, ancak seçmen tabanları farklılık arz ediyor:

* BSW: Doğu Alman işçilerini, hayal kırıklığına uğramış SPD seçmenlerini ve savaş karşıtı solcuları hedef alıyor.

* AfD: Küçük işletme sahiplerine, koyu muhafazakârlara ve göçmen karşıtı duygular besleyenlere hitap ediyor.

İşin tuhaf yanı şu: Hem BSW hem de AfD seçmenleri, kendilerini “terk edilmiş” hissederken, hareketleri birbirini dışlıyor; biri kapitalizmi suçlarken, diğeri göçmenleri günah keçisi ilân ediyor.

Bu Ayrışma Neden Önemli?

Almanya’daki siyasi yeniden yapılanma, sadece sol ve sağ arasındaki bir çekişmeye değil, adalet kavramının ne olduğuyla ilgili bir mücadeleye dair. BSW, yoksulluğun sömürüden kaynaklandığını savunurken; AfD ise bunun “dışarıdan gelenlerin” kaynakları tüketmesinden kaynaklandığını iddia ediyor. CDU ise, yabancı düşmanlığıyla süslenmiş, yeniden ısıtılmış neoliberalizmi bayat pilav gibi masamıza servis ediyor.

Bertolt Brecht’in Üç Kuruşluk Opera’da dediği gibi:

“Önce aş gelir. Ahlak kuralları onu takip eder.”

Brecht’in sözü, Almanya’nın krizinin özünü dile döküyor: Maddi ihtiyaçlar karşılanmadığında ahlaki zemin çatlar. BSW ve AfD, bu çatlak karşısında iki farklı yol sunuyor: dayanışma veya günah keçisi arama. Asıl soru şu: seçmenler hangi vizyonu benimseyecek?

CDU AfD’ye Kuyrukçuluk Yapayım Derken Daha da Sağcılaşıyor

Merkel’in Merkezci Politikasından Merz'in Kültür Savaşlarına

Bir zamanlar Almanya’nın doğal iktidar partisi olan CDU, krizde. Angela Merkel’in merkezci yönetiminden sonra, yeni lider Friedrich Merz, AfD ile flört eden seçmenleri geri kazanmak için dümeni hızla sağa çevirdi. Partinin yeni stratejisi, AfD’nin söylemlerini taklit etmek galiba:

* Göçmen Karşıtı Söylem: “İçteki paralel toplumlar” konusunda uyarıda bulunan Merz, göçmenlerin daha hızlı sınır dışı edilmesini ve çifte vatandaşlığa son verilmesini talep ediyor.

* Sosyal Yardımlara Karşı Eleştiri: İşsizlik ödeneklerini “tembelliğe davet” olarak nitelendiriyor.

* Çevre Politikalarına Tepki: Yeşiller Partisi’nin enerji politikalarını “ekonomik intihar” olarak nitelendirerek eleştiriyor.

Tehlikeli Bir Oyun

CDU’nun tutumunda gerçekleşen bu değişiklik, aşırı sağcı söylemleri normalleştirme riskini taşıyor. Merz, AfD sloganlarını tekrarlayarak, eşitsizliğe hiçbir çözüm sunmadan yabancı düşmanlığını meşrulaştırıyor. Anketler, taktiğin işe yaradığını gösteriyor: CDU, ulusal düzeyde yüzde 30 ile önde, fakat bu politikanın bir bedeli olacak.

Bertolt Brecht’in 1953’te Doğu Almanya’da yaşanan ayaklanma sırasında yazdığı Çözüm adlı eserinde belirttiği gibi:

“Bu durumda
Halkı feshedip
Başka bir halk seçmek
Hükümet için daha kolay olmaz mıydı?”

Brecht’in alaycı sorusu, günümüzün kurulu düzeninin çıkmazını yansıtıyor: CDU, seçmenlerin umutsuzluğunu gidermek yerine, AfD’nin hafifletilmiş bir versiyonu haline gelerek muhalefeti “ortadan kaldırmaya” çalışıyor.

Weimar Döneminin Gölgeleri: Alman Demokrasisi Çöküşten Kaçınabilir mi?

Bunlar 1930’ların Yankıları mı?

Almanya, henüz Weimar Cumhuriyeti değil. Ancak ortadaki benzerlikler epey rahatsız edici: ekonomik eşitsizlik İkinci Dünya Savaşı öncesi seviyelere ulaştı, kurumlar, aşırıcılığı kontrol altına almakta zorlanıyorlar, kemer sıkma politikaları yürürlüğe konuluyor, merkezdeki eşitler, savaş sebebiyle itibarını kaybetmişler. Oy oranı şu anda anketlerde yüzde 20 seviyesinde görünen AfD’nin normalleşmesi ve CDU’daki sağa kayış, demokrasinin içeriden aşındığını ortaya koyuyor.

Dayanışmayı Yeniden İnşa Etmek: Dürkemci Reçete

Sosyolog Émile Durkheim, toplumsal uyumun ortak değerler ve sağlam sosyal güvenlik ağları gerektirdiğini söylemiştir. Almanya için bu şu anlama gelir:

1. Ekonomik Yenilenme: Demokratik süreçlere olan güveni yeniden tesis etmek için konut, sağlık hizmetleri ve yeniden sanayileşmeye yatırım yapın.

2. Göçe Yönelik Gerçekçi Yaklaşım: Kültürel gerilimleri azaltmak için insani sığınmayı entegrasyon programlarıyla birleştirin. Doğru şekilde uygulanan bölgesel bir göç ve sığınma politikası oluşturun.

3. Demokratik Yeniden Yapılanma: Elitlerle vatandaşlar arasındaki uçurumu kapatmak için sendikaları ve yerel konseyleri güçlendirin.

Sonuç: Ayrışmayı Aşmak

Almanya bir yol ayrımında. AfD, günah keçileri ve nostalji sunarken; BSW, solmakta olan bir dayanışma hayalini savunuyor. Bu arada SPD ve CDU ise bozulmuş bir statükoya tutunuyor.

Ancak tarih, bir yandan da umut vaat ediyor. Savaş sonrası Almanya, sosyal demokrasi ve kapsayıcılık yoluyla kendini yeniden inşa etti. Günümüzün krizleri benzer bir azme ve iradeye ihtiyaç duyuyor. İçi boş bir pragmatizmi değil, ekonomik adaleti kültürel aidiyetle birleştiren bir siyaseti talep ediyor. Bu siyasetin alternatifi, sonsuza dek uçurumun kenarında salınıp duran, parçalanmış bir millettir.

Nel Bonilla
25 Ocak 2025
Kaynak

Yazının Tamamı