“Siyaset,
ancak insanların mutluluğunu hedefliyorsa bir anlam ifade eder.”
Bu,
Thomas Sankara’nın hayatına damgasını vuran, bugün hatırasını aydınlatıcı ve
öğretici kılan en saf düşüncelerinden sadece biridir.
Batılı
siyasetçiler, kendi ülkelerindeki Afrikalılara, yani Afrika’daki Afrikalılara
yardım edeceklerini söylediler. Oysa bu yardımı yapmanın daha saygın bir yolu
mevcuttu. Her yanda eşitsiz ekonomiler inşa eden emperyalistler, Afrika’yı
cezalandırıp durdular. Oradaki halkları hep gövdeleri suyun içinde, başları
yukarıda yaşamaya mahkûm ettiler. O sömürgeci korsanlıktan, halklara yardım eli
uzattığını zanneden yardımsever pozu kesmekten hiç vazgeçmediler.
O
en zengin kıtada yoksulluk, yirmi birinci yüzyılda bile kölelikle eşanlamlı
olan acınası bir paradokstu. Aslında, o muhteşem toprakların özgürleşmesi için,
bugün trajik ve zamansız ölümü gerçekleşen Thomas Sankara gibi tarihin
devlerinin siyasi misyonlarını dış müdahale olmadan yerine getirmelerine izin
verilmesi kâfi gelecekti. Bildiğimiz üzere, Afrika’nın yeraltında saklı olan
tüm o zenginlikler için kıtaya açlık ve ölüm ihraç edildi.
Kongo’da
Patrice Lumumba, Libya’da Muammer Kaddafi, Mozambik’te Eduardo Mondlane gibi o
da katledildi. Bu isimler de kendi halklarına onurlarını geri kazandıramadan,
sömürgeci güçler eliyle devrildiler.
Thomas
Sankara, Soğuk Savaş’ın son kalıntılarına tanık olunduğu dönemde, ABD ve Fransa’nın
suç ortaklığıyla, 15 Ekim 1987’de suikasta kurban gitti. Hain Blaise Compaoré’nin
darbesi için gerekli yolu açmak içindi suikast. Blaise Compaoré, Washington ve himayesindeki
güçlerin çıkarlarına hizmet edecek, Burkina Faso’nun teslimiyetini sağlayacak
kukla olarak görülüyordu.
Afrika’nın
kendi kaderini tayin etme konusundaki kararlılığı nedeniyle dünya güçleri
tarafından sevilmeyen Thomas Sankara, 1983’te başlayıp suikast günü sona eren
başkanlığı süresince, eski Yukarı Volta’nın ismini de çehresini de değiştirdi. Ülkenin
ismi Burkina Faso oldu. Bu isim, Burkina Faso dilinde “özgür ve bağımsız
insanların yurdu” anlamına geliyordu.
Uzak
Batı Afrika'da yer alan bu ülkenin tarihsel, siyasi ve sosyal bağlamı, diğer
birçok ülkeden farklı değildi. 1919’dan beri Fransız sömürgesi, dolayısıyla
Fransız Özerk Bölgesi’nin bir parçası olan bu bölge, verimsiz ve geri kalmış
bir halde varlığını sürdürdü. On yıl sonra sömürgeciler tarafından parçalanarak
komşu devletler arasında taksim edildi. Bu durum, İkinci Dünya Savaşı’nın
sonuna kadar devam etti. Savaş sırasında, içteki bağımsızlık baskısı altında
Fransa, sömürgeyi mevcut topraklarının büyük bir bölümü üzerinde yeniden kurdu.
1960’ta Maurice Yaméogo’nun ilk cumhurbaşkanı olarak atanmasıyla birlikte ülke,
bağımsız oldu. Böylelikle, Fransız yörüngesi ve istekleri doğrultusunda
şekillenen, otoriter ve baskıcı askeri rejimlerin dönüşümlü olarak hüküm
sürdüğü yirmi yıllık dönem başladı. Son aşamasına darbeler ve halkın çektiği
acılar eşlik etti. Halk, ayrımcı diktatörlük ile asla terk edilmeyen Fransız
sömürgeciliği arasında sıkışıp kalmıştı.
Ocak
1983’te Thomas Sankara, Jean-Baptiste Ouédraogo liderliğindeki hükümetin
başbakanı olduğunda durum değişti. Ancak, sadece birkaç ay sonra Ouédraogo,
Paris’e karşı kabul edilemez tutumu nedeniyle, onu tutuklattı. Sankara sonuçta,
sömürgecilik karşıtlarının ve yoksulların kurtuluş umuduydu. Yozlaşmış yönetici
sınıftan bıkmış halkın ve genç askerlerin desteğiyle önce hapisten çıkartıldı,
ardından da ülkenin başına getirildi. İktidarın el değiştirmesiyle birlikte
özgürlüğün ülkesi Burkina Faso doğdu.
Sankara,
ilk iş olarak herkesin yararlanacağı hastaneler ve okullar inşa etti. Aynı
zamanda, devlet aygıtındaki yolsuzluğu ortadan kaldırdı, toprakları işçilere
geri verdi, kadın sünnetini yasakladı, kitlesel aşılama kampanyalarını
destekledi, toprakların çölleşmesi sürecini yavaşlattı ve azınlığın
ayrıcalıklarını ortadan kaldırarak daha adil bir toplum modeli kurdu.
Halkını
kalbinde taşıyanlardan beklenen de buydu. Onun siyasi ajandası, toplumsal, ekonomik
ve kültürel reformlar üzerine kurulu bir ajandaydı. Dış politikada
Sankara, Batılı güçlerle bağını kopardı, aynı zamanda Bağlantısızlar Hareketi’yle
ilişkiler kurdu. Onun yaklaşımı, ezilen kitlelerin seferber edilmesini, halk
komitelerinden oluşan, nihayetinde katılımcı bir hükümet içinde en geniş
yurttaş kesimini toplumsal ve politik kararlara dâhil etmeyi, en temelde, iktidarı tabandan
kurmayı öngörüyordu.
Enternasyonalist
bir şahsiyet olarak Sankara, tüm dünyanın gözleri önünde, ezilen halkları, kendisinin
“tüm devrimin mirasçıları” olarak adlandırdığı halkları savaşmaya teşvik ederek,
BM tarihinde silinmez bir sayfa açtı.
Bugün
yaşanan olaylar üzerinden vurgulanması gereken bir husus da onun özgür Filistin
davasını savunmuş olmasıydı.
Sankara,
kâr odaklı toplum modeline alternatif bir toplum modeli hedefliyordu. Bu
modeli, en iyi, hatta tek olası model olarak görmeye bugün de devam ediyoruz.
Sankara,
Afrikalıları savunan ve kendisini, onlara, kısa bir süre önce düşünülemez olan
hedeflere ancak güçlerini birleştirerek ve kapitalizmin boyunduruğuna karşı
koyarak ulaşabileceklerine dair gerçeği hatırlatmaya adamış bir Afrikalıydı.
Tüm
ileri görüşlülüğüyle “tefeciliğin bedeli halkın kanıyla ödenmemeli” diyerek, IMF
denilen eşkıya çetesini de insani yardım kılıfı altında halkların boynuna
geçirdiği ilmeği de redde tabi tuttu.
Bugünün
altüst olmuş dünyasında, Sankara, hem doğa hem de kadından yana saf tutan bir
devrimciydi.
Ekosistemleri
yok eden emperyalistlere karşı “herkes bir ağaç diksin” kampanyası yürüttü. “Her
insana beş litre su” sloganıyla Afrika’nın susuzluk çekmesine mani olacak
çalışmalara imza attı. Beyaz adamın kontrolünde olan gökyüzü, toprak ve su
halka verildi.
Gerçek
bir öncü olarak Sankara, tutkulu konuşmalarında Burkina Fasolu kadınlara sık
sık uyarılarda bulunarak, onlara erkeklerle her gün aynı çileyi çektiklerini
ama bir yandan da erkeklerin eylemleri üzerinden cinsiyetle alakalı bir çileyi
yüklendiklerini söyledi. Tüm sözleri, bugün Batı toplumundaki karikatürleştirilmiş
ahlaki ve kültürel yönelimden daha yalın ve açıktı.
Barış
yanlısı eylemleri sebebiyle halkının “Hayalperest Başkan” olarak tanımladığı
Sankara kendisini, sömürge döneminden kalma burjuva ayrıcalıkları silip atmaya
adadı. Bunlar, zengin azınlığa ait ayrıcalıklardı.
Yolsuzluğa
zerre bulaşmayan Sankara, herkesin eşit olmasını talep etti, çünkü adil bir
dünyanın ancak dürüst insanlarla inşa edilebileceğine inanıyordu. Bugün Burkina
Faso halkı, gururla taşıdıkları ulusa ait olma bilincine, vatanseverlik ateşine,
genel manada Afrika’nın kurtuluşu davasına yönelik bağlılığa bugün sahipse, bu,
Sankara’nın geride bıraktığı kültürel miras, ölümü ardından bile onun en
savunmasız kesimlere umut ve kurtuluş arzusu aşılayabilme becerisi
sayesindedir. Bu haliyle Sankara, aynı yolu yürümeye çalışan, Afrika’nın
birliği fikri üzerinden inşa edilmiş hareketler için tükenmek bilmeyen bir
ilham kaynağı haline gelmiştir.
Afrika’yı
sömürgeleştirme saplantısı genlerine kazınmış olan Batı’nın hegemonyacı
emelleriyle bağdaşmayan bir isim olarak Sankara, hemen ortadan kaldırıldı.
İmparatorluğun paralı haini Compaoré (ironik bir şekilde, eski silah arkadaşı)
ve adamları, o ölümcül kurşunları sıkmadan evvel Sankara “Devrim asla ölmez” diye
haykırdı.
Sosyalist,
vatansever, Marksist ve devrimci Sankara ile Burkina Faso halkının kendi
kaderini tayin etme mücadelesinin sona ermesi, kapitalist küreselleşmenin
Afrika’ya sunduğu “yardım”ın anlamını somutlayan önemli birer örnektir. Sankara
ve halkı, Batı’nın o şovenist ve baskıcı duruşunu gizlemek adına, haksız yere
övünüp durduğu “ahlaki üstünlüğü”nü başka diyarlara ihraç etmenin ne anlama
geldiğini de izah etmektedir.
Sankara
ve halkı, Afrika kıtasının sonsuza dek beyaz akbabaların tercih ettikleri av
sahası olarak kalması konusunda gelişen toplumsal dürtülerin daha filizlenmeden
bastırılmasını ifade eder. Burkina Faso’nun kurucusu ve özgür bir adam olarak
Thomas Sankara, işte bu haysiyetsizliği ortadan kaldırmak için uğraştı.
Matteo Parini
16 Ekim 2025
Kaynak
0 Yorum:
Yorum Gönder